پژوهشگاه اطلاعات و مدارك علمي ايران

   


 

پايگاه‌ اطلاعات‌ فهرست‌ مشترك‌ نشريات‌ ادوراي‌ لاتين‌ كتابخانه‌هاي‌ كشور

 

 

تاريخچه‌ و سابقه‌ :

فكر ايجاد پايگاه‌ فهرست‌ مشترك‌ نشريات‌ ادواري‌ لاتين‌ موجود در كتابخانه‌هاي‌ كشور ، به‌ سالهاي‌ آغازين‌ تاسيس‌ مركز ، بازمي‌گردد. در سال‌1347 همزمان‌ با ايجاد مركز اسناد و مدارك‌ علمي‌، فعاليت‌هاي‌ ابتدائي‌ جهت‌ تهيه‌ فهرست‌ مشترك‌ ، آغازگرديد. متوليان‌ اين‌ طرح‌ ، با مراجعه‌ به‌ كتابخانه‌هاي‌ دانشگاهي‌ و مراكز تحقيقاتي‌ ، مشخصات‌ نشريات‌ رابر روي‌ فرمهاي‌مقوائي‌ كه‌ تهيه‌ كرده‌ بودند ، درج‌ مي‌ نمودند . كتابخانه‌هاي‌ كه‌ داراي‌ سياهه‌ مجلات‌ لاتين‌ يا كاردكس‌ بودند ، اطلاعات‌ از روي‌سياهه‌ يا كاردكس‌ استنساخ‌ مي‌شد . در عين‌ حال‌ در صورتيكه‌ ليست‌ يا كاردكس‌ در دسترس‌ نبود يا اين‌ دو منبع‌ مخدوش‌بودند ، ناگزير از رجوع‌ به‌ قفسه‌ مجلات‌ بودند . در بدو امر ، كتابخانه‌هاي‌ تحت‌ پوشش‌ وزارت‌ فرهنگ‌ و آموزش‌ عالي‌ (سابق)، دراولويت‌ فهرست‌ برداري‌ قرار گرفت‌ . مراجعه‌ به‌ كتابخانه‌ها با توجه‌ به‌ حجم‌ مدارك‌ و خصوصا نشريات‌ ادواري‌ لاتين‌ ، انجام‌نمي‌گرفت‌ ، اما پس‌ از چندي‌ با استفاده‌ از كتب‌ و منابع‌ راهنماي‌ كتابخانه‌ها ، نظم‌ و ترتيب‌ خاصي‌ در فهرست‌ برداري‌ واولويت‌ دادن‌ به‌ كتابخانه‌هاي‌ تحت‌ پوشش‌ وزارتخانه‌ ، حاكم‌ گرديد.
روند گردآوري‌ اطلاعات‌ با مراجعه‌ به‌ كتابخانه‌ها تا سال‌5-1364 ادامه‌ يافت‌ . در سال‌1365 با تغييراتي‌ كه‌ در كاربرگه‌جمع‌آوري‌ اطلاعات‌ پديد آمده‌ اقداماتي‌ جهت‌ ياري‌ جستن‌ از افراد كتابخانه‌ها در جمع‌آوري‌ اطلاعات‌ ، شروع‌ شد .نمايندگاني‌ از كتابخانه‌ها جهت‌ آموزش‌ چگونگي‌ تكميل‌ فرم‌ اطلاعات‌ نشريات‌ غيرفارسي‌ ، به‌ مركز معرفي‌ گرديدند و پس‌ ازآموزش‌ كار انتقال‌ اطلاعات‌ ، با روندي‌ سريعتر و حجمي‌ بالاتر ، ادامه‌ يافت‌.
تا سال‌ 1366 ، ارسال‌ فرمها از سوي‌ نمايندگان‌ كتابخانه‌ها ادامه‌ يافت‌ ، ولي‌ پس‌ از اين‌ تاريخ‌ بصورت‌ بسيار پراكنده‌ ،فرم‌ دريافت‌ مي‌گرديد ، كه‌ آنها نيز طي‌ سال‌1367 متوقف‌ شد.
حجم‌ انبوه‌ اطلاعات‌ اين‌ پايگاه‌ ، موجب‌ مي‌گرديد كه‌ كنترل‌ آن‌ به‌ شيوه‌ دستي‌ دچار مشكلات‌ فراوان‌ و صرف‌ نيروي‌ زيادي‌مي‌گردد. لذا مكانيزه‌ كردن‌ پايگاه‌ از سالهاي‌ نخست‌ ايجاد آن‌ ، مورد توجه‌ مسئولين‌ اين‌ طرح‌ قرار گرفت‌ و در مقاطع‌ مختلف‌به‌ طور ناقص‌ از ماشين‌ جهت‌ ورود و چاپ‌ اطلاعات‌ بهره‌برداري‌ گرديد. اما از سال‌ 1365 اقدامات‌ جدي‌ جهت‌ ذخيره‌اطلاعات‌ فهرست‌ مشترك‌ در كامپيوتر، آغاز گرديد. در سال1368 اطلاعات‌ فهرست‌ مشترك‌ نشريات‌ ادواري‌ لاتين‌ واردمحيط نرم‌افزار CDS/ISIS شد و همزمان‌ با ايجاد شبكه‌ اطلاعاتي‌ علمي‌ كشور كه‌ مسئوليت‌ ايجاد آن‌ با وزارت‌ فرهنگ‌ وآموزش‌ عالي‌ بود ، اطلاعات‌ پايگاه‌ فهرست‌ مشترك‌ ، طي‌ مدت‌ كوتاهي‌ بر روي‌ شبكه‌ فرستاده‌ شد. اطلاعات‌ فهرست‌ مشترك‌ طي‌ سالهاي‌1361-
1360 در دو بخش‌ به‌ چاپ‌ رسيد ، بخش‌ اول‌، كتابخانه‌هاي‌ تحت‌ پوشش‌ وزارت‌ فرهنگ‌ و آموزش‌ عالي‌و بخش‌ دوم‌ ، ساير كتابخانه‌ها.
فهرست‌ مشترك‌ نشريه‌هاي‌ ادواري‌ موجود در كتابخانه‌هاي‌ ايران‌، جلد 1ـ علوم‌ اجتماعي‌.

فهرست‌ مشترك‌ نشريه‌هاي‌ ادواري‌ موجود در كتابخانه‌هاي‌ ايران‌، جلد 2ـ علوم‌.

فهرست‌ مشترك‌ نشريه‌هاي‌ ادواري‌ موجود در كتابخانه‌هاي‌ ايران‌: علوم‌ و علوم‌ اجتماعي‌، جلداول‌: ادواريهاي‌ فارسي‌.   فهرست‌ مشترك‌ نشريه‌هاي‌ ادواري‌ موجود در كتابخانه‌هاي‌ ايران‌: علوم‌ و علوم‌ اجتماعي‌. جلددوم‌: ادواريهاي‌ غير فارسي‌، قسمت‌ اول‌: حروف‌ A-D. .

فهرست‌ مشترك‌ نشريه‌هاي‌ ادواري‌ موجود در كتابخانه‌هاي‌ ايران‌: علوم‌ و علوم‌ اجتماعي‌. جلددوم‌: ادواريهاي‌ غيرفارسي‌، قسمت‌ دوم‌: حروف‌ E-M.

 فهرست‌ مشترك‌ نشريه‌هاي‌ ادواري‌ موجود در كتابخانه‌هاي‌ ايران‌: علوم‌ و علوم‌ اجتماعي‌، جلددوم‌: ادواريهاي‌ غيرفارسي‌، قسمت‌ سوم‌: حروف‌ N-Z. .

 

اهداف‌ :

جمع‌آوري‌ اطلاعات‌ درباره‌ نشريات‌ ادواري‌ لاتين‌ موجود در كتابخانه‌هاي‌ سراسر كشور ، به‌ منظور

ــ ايجاد امكان‌ مبادله‌ و فعال‌ نمودن‌ سيستم‌ امانت‌ بين‌ كتابخانه‌اي‌ و تحويل‌ مدرك‌ .

ــ ممانعت‌ از خريدهاي‌ بي‌رويه‌ نشريات‌ خارجي‌ توسط كتابخانه‌ها ، از طريق‌ ايجاد امكان‌ بهره‌برداري‌ از منابع‌ سايركتابخانه‌ها.

ــ ايجاد سهولت‌ در استفاده‌ پژوهشگران‌ از مجموعه‌ نشريات‌ ادواري‌ لاتين‌ كتابخانه‌ها و دسترسي‌ آنان‌ به‌ اطلاعات‌نشريات‌ غيرفارسي‌ موجود در كتابخانه‌هاي‌ كشور.

برونداد پايگاه‌ :

    -ارائه‌ اطلاعات‌ از طريق پايگاههاي اطلاعاتي:شبكه صبا واينترنت

http://database.irandoc.ac.ir

عليرغم‌ ويرايش‌ كليه‌ ركوردهاي‌ موجود در پايگاه‌ و آماده‌ بودن‌ آن‌ جهت‌ انتشار ، چاپ‌ ركوردها در قالب‌ يك‌ مجموعه‌ ،عملي‌ نگرديده‌ است‌ .

پوشش‌ زماني‌ و تعداد ركورد :

اطلاعات‌ اين‌ پايگاه‌ شامل‌ كليه‌ نشريات‌ ادواري‌ لاتين‌ كتابخانه‌ها از هر مقطع‌ زماني‌ ، بوده‌ و مجموعا با 18000 ركوردمجموعه‌ ادواري‌ لاتين‌ 256 كتابخانه‌ را تا مقطع‌ زماني‌ سال‌ 1986 ميلادي‌ ، پوشش‌ مي‌دهد.

منابع‌ و شيوه‌ گردآوري‌ اطلاعات‌

منبع‌ اطلاعات‌ اين‌ پايگاه‌ ، كاردكس‌ نشريات‌ لاتين‌ ، يا سياهه‌ آن‌ در كتابخانه‌ها است‌. جمع‌آوري‌ اطلاعات‌ اين‌ پايگاه‌ از سال‌1367 متوقف‌ گرديده‌ است‌. در نيمه‌ دوم‌ سال‌ 1373 اقداماتي‌ صورت‌ پذيرفت‌ تا با در اختيار گذاردن‌ يك‌ نسخه‌ از برنامه‌پايگاه‌ و كل‌ اطلاعات‌ آن‌ ، از كتابخانه‌ها ، درخواست‌ شود، تا مطابق‌ فرمت‌ ورود اطلاعات‌ تعبيه‌ شده‌ در پايگاه‌ ، اطلاعات‌نشريات‌ لاتين‌ مجموعه‌ خود را ، مطابق‌ دستورالعمل‌ ، وارد نموده‌ و سپس‌ يك‌ نسخه‌ از اطلاعات‌ وارد شده‌ را به‌ مركزاطلاعات‌ و مدارك‌ علمي‌ ، ارسال‌ نمايند.

هنوز اقدام‌ فراگير و همه‌ جانبه‌اي‌ در اين‌ زمينه‌ به‌ عمل‌ نيامده‌ و معدودي‌ از كتابخانه‌ها تحت‌ پوشش‌ قرار گرفته‌اند لذا ارزيابي‌نتايج‌ اين‌ اقدام‌ هنوز ميسر نيست‌.

آماده‌سازي‌ و گردش‌ اطلاعات‌ :

اطلاعات‌ جمع‌آوري‌ شده‌ از طريق‌ مراجعه‌ مستقيم‌ به‌ كتابخانه‌ها و يا مشاركت‌ نمايندگان‌ كتابخانه‌ها ، بصورت‌ متمركز دراختياز مسئول‌ پايگاه‌ قرار مي‌گرفت‌. همانگونه‌ كه‌ اشاره‌ شد ، از سال‌ 1367 ، جمع‌آوري‌ اطلاعات‌ متوقف‌ و روند جديدي‌ ،بطور جدي‌ جهت‌ جمع‌آوري‌ اطلاعات‌ آغاز نشده‌ است‌. در صورتيكه‌ ، گردآوري‌ اطلاعات‌ بصورت‌ مكانيزه‌ ، عملي‌ گردد ،اطلاعات‌ مستقيما وارد پايگاه‌ ميگردد و روند آماده‌سازي‌ حذف‌ مي‌گردد .

سازماندهي‌ اطلاعات‌ :

سازماندهي‌ اطلاعات‌ مندرج‌ در فرمهاي‌ گردآوري‌ اطلاعات‌ شامل‌ مراحل‌ ذيل‌ است‌ :

- كنترل‌ كد كتابخانه‌.

- استاندارد نمودن‌ عنوان‌ و گزينش‌ عنوان‌ خاص‌(Distinctive Title) هر نشريه‌.

- ويرايش‌ عنوان‌.

- درج‌  شماره‌ بازيابي‌(Call Number) . موضوع‌ اصلي‌ و 3 موضوع‌ فرعي‌ ديگر ، با استفاده‌ از سيستم‌ رده‌بندي‌ دهدهي‌ ديوئي‌(DDC: Dewey Decimal Classification) .

از آنجاكه‌ طرح‌ فهرستگان‌ براساس‌ الگوبرداري‌ از مجموعه‌ "New Serial Titles" امريكا بود ، شماره‌ رده‌ ديوئي‌ نيز جهت‌ ايجاد سهولت‌در بازيابي‌ محل‌ مدرك‌ در مجموعه‌ كتابخانه‌ ، به‌ عنوان‌ يكي‌ از عناصر اطلاعاتي‌ در كاربرگه‌ گنجانده‌ شد. اين فيلد در كاربرگه گردآوري اطلاعات زير عنوان (Subject Number) آمده است.

منابع‌ استاندارد نمودن‌ عناوين‌ و درج‌ شماره‌ بازيابي‌ ، منابع‌ ذيل‌ است‌ :

1- Ulrich.

2- New Serial Titles.

3- Union list of serials

چون‌ در طرح‌ فهرست‌ مشترك‌ فرض‌ بر اين‌ است‌ كه‌ مراجعه‌كننده‌ و محقق‌ ، موضوع‌ مورد نظر خويش‌ را از طريق‌ نمايه‌نامه‌ها، كتابشناسي ها ، بازيافته‌ و در پي‌ دسترسي‌ به‌ عنوان‌ خاص‌ نشريه‌ و محل‌ نگهداري‌ آن‌ است‌، لذا استاندارد نمودن‌ عنوان‌، ازساير فيلدهاي‌ اطلاعات‌، اهميت‌ بيشتري‌ مي‌يابد. (جستجو در پايگاه)

بازگشت