پژوهشگاه اطلاعات و مدارك علمي ايران

   


 

پايگاه‌ اطلاعات‌ علوم‌ تربيتي‌

 

 تاريخچه‌ و سابقه‌ :

ضرورت‌ دسترسي‌ جامع‌ و سريع‌ به‌ منابع‌ علمي‌ منتشره در ايران در زمينه‌ علوم‌ تربيتي‌ و آموزش سبب شد تا درسال 1370قراردادي‌ بين‌ مركز تحقيقات‌ آموزشي‌، وابسته‌ به‌ وزارت‌ آموزش‌ و پرورش‌ و مركز اطلاعات‌ و مدارك‌ علمي ايران منعقد گردد. بر اساس‌ اين‌ قرارداد كه‌ از خرداد ماه‌ سال‌ 1371 به‌ اجرا درآمد ، مركز اطلاعات‌ و مدارك ‌علمي‌ ايران‌ متعهد شد در عرض يك سال‌ تعداد 8000 ركورد از مدارك‌ غيركتابي‌ كه‌ طي‌ 30سال‌ اخير در زمينه‌ علوم‌ تربيتي‌ و آموزش‌ و پرورش ‌در ايران انتشار يافته، جمع‌آوري‌ ، آماده‌سازي‌ و سازماندهي‌ نموده و يك‌نسخه‌ از اصل‌ مدرك‌ را همراه‌ پايگاه‌ اطلاعاتي‌ آن‌ ، به‌ كتابخانه‌ مركز تحقيقات‌ آموزشي‌ وزارت‌ آموزش‌ و پرورش‌ارسال‌ دارد.
مبلغ‌ قرارداد /68000000 ريال‌ توافق شد كه سهم‌ مشاركت‌ مالي‌ مركز اطلاعات‌ و مدارك‌ علمي‌ايران‌5/37 درصد و مابقي سهم‌ مشاركت‌ مالي‌ وزارت‌ آموزش‌ و پرورش‌ باشد . اما عملا با توجه‌ به‌ افزايش‌ هزينه‌ اجراي‌ قرارداد ،مشاركت‌ مالي‌ مركز اطلاعات‌ و مدارك‌ علمي‌ از ميزان‌ مقرر فراتر رفت‌.
تغيير مديريت‌ مركز اطلاعات‌ و مدارك‌ علمي‌ ايران‌ ، تاخير‌ در پرداخت‌‌ها ، مشكلات و موانع تهيه پايان نامه ها و غيره موجب شد تا طرح از جدول زمانبندي تعيين شده عقب بماند. در پايان‌ سال‌1373 اطلاعات‌ گردآوري‌ شده‌ به‌ حدود 8000 ركورد رسيد. مستندات‌ ركوردها نيز آماده‌سازي‌ و به‌ كتابخانه‌مركز تحقيقات‌ آموزشي‌ فرستاده شد.
نخستين شماره‌ نشريه‌ اين‌ پايگاه‌ با عنوان اطلاعات علوم تربيتي‌ در زمستان‌ سال‌1372 منتشر شد كه حاوي‌1000 ركورد‌ بود. شماره 9 اين نشريه فهرستي است بر ركوردهاي 1 تا 8000 . در پايان سال 1373 اين مرحله از قرارداد به اتمام رسيد و مرحله بعد كه شامل 1500 مدرك بود درسال 1374 آغاز شد.
 

اهداف‌:

- تسهيل دسترسي به مدارك علوم تربيتي منتشر شده در ايران
- گردآوري‌، آماده‌سازي‌ و سازماندهي‌ مدارك‌ موجود در زمينه‌ آموزش‌ و پرورش‌ و علوم‌ تربيتي‌ به‌ منظور تمركز بخشيدن‌ به‌اطلاعات و اشاعه آن
- پايه‌ريزي روشي مناسب براي سازماندهي مدارك علوم تربيتي با استفاده از زبان نمايه سازي كنترل شده و بر اساس تزاروس. ERIC
 

  برونداد پايگاه‌:

- ارائه‌ اطلاعات‌ از طريق پايگاههاي اطلاعاتي:ديسك نوري, شبكه صبا واينترنت

http://database.irandoc.ac.ir

- انتشار نشريه‌ پايگاه‌ ، تحت‌ عنوان‌ اطلاعات‌ علوم‌ تربيتي‌: در اين‌ نشريه‌ اطلاعات‌ كتابشناختي مدارك، توصيفگرهاي فارسي و معادل‌ انگليسي‌ آنها آمده است. هر شماره از نشريه داراي نمايه‌ موضوعي‌ فارسي‌، نمايه‌موضوعي‌ لاتين‌ و فهرست‌ اسامي‌ است.
 

پوشش‌ زماني‌ اطلاعات‌ و تعداد ركورد:

‌ اين‌ پايگاه‌ اطلاعات 9500 مداركي كه‌ از سال‌1340 به‌ بعد در ايران منتشر شده را پوشش مي دهد و پيش‌بيني مي شود ميزان‌ افزايش‌ آن 1200 ركورد در سال در سال باشد .

 

منابع‌ و شيوه‌ جمع‌آوري‌ اطلاعات‌ :

گردآوري مدارك با تكيه بر طرحهاي تحقيقاتي, پايان نامه هاي كارشناسي ارشد و دكترا, گزارشهاي علمي, نشريات تخصصي, و مقالات سمينارهاصورت گرفت. مجموعه‌هاي كتابخانه‌هاي دانشگاهي‌ و تخصصي‌ منابع مهم‌ تهيه مدارك‌ گذشته بشمار مي‌روند ‌. علاوه بر آنها، دفاتر فروش نشريات و كتابفروشي‌ها مدارك‌ موردنظر را تامين كردند.


آماده‌سازي‌ و گردشكار اطلاعات‌ و مدارك‌ :
مدارك امانت گرفته شده از كتابخانه‌ها، پس از تهيه كپي، ‌به كتابخانه مربوط برگردانده مي شد . چاپخانه مركز كار صحافي كپي‌ها و مدارك خريداري شده را بعهده داشت . پس از آن براي هر مدرك يك كاربرگه اطلاعاتي نوشته مي‌شد . مدارك همراه با كاربرگه‌هاي آن‌ها براي نمايه سازان بانك اطلاعات علوم‌تربيتي ارسال مي گردد. پس از مرحله نمايه‌سازي ،‌‌ كار كنترل كليد واژه‌ها و ارجاعات صورت مي‌گرفت. واحد خدمات‌ ماشيني‌ كار‌ ورود اطلاعات‌ يه سيستم را بعهده داشت. پس از ورود اطلاعات، مسئول‌ پايگاه‌ به منظور كنترل‌ و اصلاح‌ اطلاعات، خروجي‌چاپي‌ از موارد زير درخواست مي‌كرد:

- فهرست الفبايي از عنوان‌ كليه ركورد ها ( براي كنترل‌ و تكراري‌ نبودن مدارك)
-اطلاعات جامع ركوردها به ترتيب شماره ركورد ( به‌ منظور انجام‌ اصلاحات‌ لازم)
_ فهرست الفبايي از كليد واژههاي فارسي و معادل انگليسي هر كدام (به منظور يكسان سازي آنها)
- فهرست الفبايي از كليد واژههاي انگليسي همراه با معادل فارسي هركدام( جهت كنترل معادل‌هاي فارسي)


اين خروجي‌ها پس‌ از كنترل‌ و اصلاح‌ ، براي اعمال اصلاحات و تغييرات‌ در پايگاه‌ ، به واحد خدمات‌ ماشيني‌ فرستاده مي‌شد. ركوردهاي آماده به‌ مركز تحقيقات‌آموزشي‌ وزارت‌ آموزش‌ و پرورش‌ ارسال‌ مي‌گرديد . در مرحله بعد براي استفاده عموم روي‌ شبكه‌ قرار گرفت.

آماده‌سازي‌ و گردشكار اطلاعات‌ و مدارك‌ :

نسخه‌هاي‌ تهيه‌ شده‌ از مدارك‌ ، از طريق‌ كتابخانه‌ها و يا مراكز فروش‌ كتاب‌ و مطبوعات‌ تهيه‌ ، در صورتي‌ كه‌ نياز به‌ صحافي‌داشته‌ باشد ، به‌ چاپخانه‌ مركز انتقال‌ يافته‌ و صحافي‌ مي‌گردد ، در غير اينصورت‌ پس‌ از انتقال‌ اطلاعات‌ بر روي‌ كاربرگه‌ ،اصل‌ مدرك‌ آماده‌ ارسال‌ به‌ كتابخانه‌ مركز تحقيقات‌ آموزشي‌ وزارت‌ آموزش‌ و پرورش‌ مي‌گردد. مدركي‌ كه‌ نياز به‌ صحافي‌دارند نيز ، پس‌ از صحافي‌ روند فوق‌الذكر را طي‌ مي‌كند.

كاربرگه‌هاي‌ اطلاعات‌ نيز جهت‌ ورود اطلاعات‌ به‌ واحد خدمات‌ ماشيني‌ مركز ارسال‌ مي‌شود . با ورود اطلاعات‌ ، خروجي‌چاپي‌ از موارد ذيل‌ ، تهيه‌ و جهت‌ كنترل‌ و اصلاح‌ به‌ مسئول‌ پايگاه‌ تحويل‌ مي‌گردد :

- عنوان‌ ركورد ، جهت‌ كنترل‌ و عدم‌ تكراري‌ نبودن‌.

- كل‌ ركورد ، به‌ منظور انجام‌ اصلاحات‌ احتمالي‌.

- كليدواژه‌هاي‌ فارسي‌  ركوردها بر اساس‌ الفباي‌ فارسي‌ . براي‌ يكنواخت‌سازي‌.

- كليدواژه‌هاي‌ انگليسي‌ ركوردها بر اساس‌ الفبائي‌ لاتين‌ . براي‌ يكنواخت‌سازي‌.

ليست‌هاي‌ مذكور پس‌ از كنترل‌ و اصلاح‌ ، جهت‌ اعمال‌  تغييرات‌ در پايگاه‌،تحويل‌ واحد خدمات‌ ماشيني‌ مي‌شود. اطلاعات‌پايگاه‌ جهت‌ بهره‌برداري‌ بر روي‌ شبكه‌ ارسال‌ مي‌گردد و به‌ موجب‌ قرارداد ، يك‌ نسخه‌ از اطلاعات‌ نيز به‌ مركز تحقيقات‌آموزشي‌ وزارت‌ آموزش‌ و پرورش‌ ارسال‌ مي‌شود.

 

سازماندهي‌ اطلاعات‌ :

يكي‌ از مسايلي‌ كه‌ در ابتداي‌ كار مطرح شد انتقال‌ اطلاعات‌ مدارك‌ گوناگون‌ بر روي‌ كاربرگه‌اي‌ واحد بود . كاربرگه‌هاي‌ مورد استفاده‌ در پايگاههاي‌ اطلاعاتي‌ خارجي‌ مورد بررسي و ارزيابي قرار گرفت و در نهايت‌ ، كاربرگه‌ پايگاه‌ اطلاعات‌ انرژي‌اتمي‌ INIS مناسب‌ تشخيص‌ داده‌ شد و بر مبناي‌ آن‌ كاربرگه‌ پايگاه‌ اطلاعات‌ علوم‌ تربيتي‌ طراحي‌ و آماده شد. نمايه‌سازي‌ مدارك‌ با استفاده‌ از زبان‌ كنترل‌ شده‌ و بر مبناي‌ اصطلاحنامه‌ اريك‌، صورت‌گرفت. در چند مورد‌ نيز كه اصطلاحنامه اريك پاسخگو نبود از توصيفگرهاي اصطلاحنامه‌ آموزش‌ و پرورش‌ يونسكو IBE Thesaurus استفاده شد. كنترل‌ كليدواژه‌ها‌ بر‌ عهده‌ متخصصين‌ علوم‌ تربيتي‌ بود .‌ يكدست كردن معادل هاي فارسي توسط مسئول‌ پايگاه‌ اطلاعاتي‌ در چند نوبت انجام مي شد‌ .
يكي‌ از ويژگيهاي‌ اين‌ پايگاه‌ ، موضوعي‌ بودن‌ آن‌ است‌ ، كه‌ موجب‌ سهولت‌ استفاده‌ از تزاروس‌ و تسلط بهتر نمايه‌سازان‌ درانتخاب‌ توصيفگرها شده‌ است‌ . اين‌ پايگاه‌ اطلاعاتي‌ فاقد چكيده‌ است‌.(جستجو در پايگاه.
(جستجو در پايگاه)

 

بازگشت