مركز اطلاعات و مدارك علمي ايران

 بازگشت  مجله الكترونيكي   صفحه اصلي

ترجمه: يوسف سدادي

" جوليوس سباراتنام " مدير گروه كتابخانه هاي ديجيتالي و خدمات اطلاع رساني در سنگاپور است . با او ممكن است او را در شوراي ملي كامپيوتر يا هيأت امناي كتابخانه ملي سنگاپور ملاقات كرده باشيد.
كليد واژه : كتابخانه هاي ديجيتالي ، خدمات اطلاع رساني ، كتابخانه هاي آينده ، سنگاپور

امروزه ، كشورها و شركتهاي تجاري بر اساس اطلاعات ، دانش ، شيوه هاي فناوري و با يكديگر رقابت مي كنند. بعنوان نمونه در ايالات متحده آمريكا، بخش خدمات با امكانات پيشرفته و با استخدام بيش از 70 درصد نيروي انساني و در حدود 74 درصد ارزش افزوده بر ساير بخشها مسلط است . در دنياي امروز با توليدات عمده محصولات داخلي ، زمين ، سرمايه، كار ، هيچكدام منبع اقتصادي حساس ، مهمي نمي باشد. اطلاعات ، نقش مهمي در توليد ثروت بازي مي كند. ملت ها و شركت هاي تجاري به واسطه دانش و اطلاعات پيشرفت مي نمايند. اطلاعات و دانش نقش موثري در انجام كار سازمانها خواهد داشت . حتي كشور كوچكي مثل سنگاپور به اهميت اطلاعات پي برده است . آقاي " جو چوك تانگ " نخست وزير سنگاپور ، اهميت دانش و اطلاعات را در روز ملي " پيام " در سال 1993 ميلادي به ملت سنگاپور بوضوح بيان كرد. وي تأئيد كرد كه " آينده متعلق به كشورهايي است كه مردم شان محصلات بيشتري توليد كنند و از دانش و اطلاعات و تكنولوژي بهري بيشتري داشته باشند. اكنون دانش و اطلاعات از عوامل اصلي پيشرفت اقتصادي است نه منابع طبيعي.... . "

* منبع اطلاعات *
اطلاعات بطور مداوم در اندازه ها و شكلهاي مختلف در حال رشد و افزايش است. منابع اطلاعاتي بوسيله تجار و مردم ايجاد مي شوند. در يكي دو سال گذشته بر اثر رشد سريع وناگهاني شبكه جهاني
" اينترت " ميزان اطلاعات قابل دسترس براي استفاده كنندگان افزايش يافته است . اغلب مردم يك رشته صفحات به هم بافته شان را خلق مي نمايند و آن اطلاعات را به شكل گزارشات رسمي منتشر مي كنند. گروههاي هم مباحثه و بانكهاي اطلاعاتي از طريق شبكه اينترنت قابل دسترسي است. همچنين شبكه هاي اطلاع رساني زيادي شكل گرفته است . شبكه ملي ارتباط كامپيوتري از راه دور در ايالات متحده آمريكا چهارمين و بزرگترين شبكه خدمات اطلاع رساني پيوسته در جهان است .
شبكه ها به استفاده كنندگان اجازه مي دهند تحقيقاتشان را انجام داده و اطلاعات لازم را بدست آورند،
و مستقيما با متخصصان و همكاران خود در موضوعات مورد علاقه ارتباط حاصل نمايند. حتي قهوه
خانه هايي * كارشناس ارشد علوم كتابداري و اطلاع رساني دانشگاه گيلان .
كه از كامپيوتر بهره جسته اند موجبات فراهم آمدن تسهيلاتي براي مردم جهت ارتباط با شبكه اينترنت براي دسترسي به اطلاعات گرديده اند . تقريبا كشورها هزينه هاي شهري را به منظور ارتباط با شبكه اينترنت متحمل مي شوند. انجمن ها و اتحاديه هاي موجود شكل گرفته اند و شبكه هاي ارتباطي و اطلاعاتي را در انجام وظايف بطور موثر ياري خواهند كرد.

بي نظمي اطلاعاتي :
" آب ، آب ، همه جا آب ... در حاليكه قطره اي براي نوشيدن و رفع تشنگي نيست " اين سخن شاعرعرف
" كولريج" در شعر باستاني " كشتيران" است . ما در دنياي اطلاعات شناور هستيم و استفاده كنندگان اغلب اظهار عدم رضايت مي كنند، چرا كه آنها بخاطر علم و دانش مشكلات زيادي را متحمل مي شوند. خوب ، وقتي ها در دريا شنا مي كنيم ، ما نمي توانيم بمنظور رفع تشنگي آب دريا را كه شور است بنوشيم ، در واقع آب دريا براي نوشيدن مناسب نيست ، شبيه اين استفاده كنندگان به پايگاههاي بزرگ اطلاعات دسترسي دارند، اما از آن بطور موثر نمي توانند استفاده نمايند . به عنوان نمونه شبكه اينترنت ، تسهيلات زياد و منحصر به فردي را جهت دسترسي به اطلاعات فراهم كرده است و ما با تنوع منابع اطلاعاتي روبروي هستيم و اغلب در آن غرق مي شويم. اينترنت استفاده كنندگان را در تشخيص و تجزيه وتحليل اطلاعات قادر مي سازد و مشكل آنها را در غربال اطلاعات حل مي نمايد . جامعه استفاده كننده از خدمات اطلاعاتي اينترنت پس از استفاده از منابع اطلاعاتي يا تغذيه سريع اطلاعاتي در صورتي كه با مشكل مواجه مي شوند ، توقف نموده و پس از مدتي مشكل مربوطه را پيدا كرده و واقعيت را از واقعيت نماها مجزا مي نمايند.

محيط كار تازه
امروزه ، انفجار اطلاعاتي كه ناشي از رشد و افزايش توان اطلاعاتي حاصل شده ، از نظر پنهان مانده است . تقاضاهاي استفاده كنندگان بيشتر مي شود و از تنوع انتخاب و سليقه ها برخوردار است . بعنوان مثال در گذشته مردم به كتابخانه ها و كتابداران و بانكهاي اطلاعاتي پيوسته وابسته بودند ، امروزه به اين مدل ديگر توجهي نمي شود. توسعه تكنولوژي و رشد دانش در واقع مسيري است كه مادر آن فعاليت نمائيم . شركت ها و بويژه افراد به تكنولوژيي علاقمند هستند كه باعث افزايش و پيشرفت استعداد آنها باشد ، آنها استفاده از تكنولوژيهاي مختلف را ياد مي گيرند. كار برجسته تكنولوژي ، در دسترس قرار دادن اطلاعات و ذخيره اطلاعات كه اغلب بصورت رايگان براي كاربران است. كار در سال 2000 روشن خواهد بود. حتي كارگران وابسته به دانش و اطلاعات و پيشرفتهاي تكنولوژيكي هستند و اغلب تلاش مي نمايند كه با فناوريهاي شبكه هاي اطلاعاتي و پيشرفتهاي تكنولوژيكي كه باعث رشد و پيشرفت شان مي گردد آشنا گردند.

تغيير نقش كتابخانه ها
كتابخانه ها بايستي با تغييرات ناشي از فناوريهاي اطلاعاتي و با توجه به رشد سريع اطلاعات و منابع اطلاعاتي ، پيشرفتهاي تكنولوژيكي و تغيير تقاضاهاي استفاده كنندگان هماهنگ شوند. كتابداران مسئول رفع نيازهاي اطلاعاتي آنها هستند و بايد در اسرع وقت موقعيت جامعه استفاده كننده از كتابخانه را تشخيص داده و اطلاعات و خدمات مناسب و مفيد را براي شان فراهم آورند. كتابخانه ها بايستي تغييرات ممكن را پيش بيني نمايند. اصلاحات كنند و در انجام كارهايي كه ما در انجام آن تأكيد مي كنيم سبقت بجويند چرا كه كتابخانه بعنوان » مركز اطلاعات « و كتابداران بعنوان مديران دانش مدون نقش مهمي در گردآوري ، پردازش و ذخيره اطلاعاتي واشاعه آن برعهده دارند. به من اجازه دهيد برهه اي از تاريخ را بعنوان نمونه » در اهميت اطلاعات« بيان نمايم. در سال 1968 ميلادي اگر شخصي مي پرسيد كه در دهه اخير چه كشوري در صنايع ساعت سازي بر جهان تسلط داشته است ؟ پاسخي كه مي توان به اين سئوال داد، كشور سوئيس كه در صنايع ساعت سازي بمدت شصت سال بر جهان تسلط داشته است، و پيوسته در اصلاح و ساخت ساعتهايي كه توليد مي كردند پيش قدم بود است . در سال 1968 آنها با بيش از 65 درصد سهم بازارهاي جهاني ، بيش از 80 درصد سود را در اختيار داشتند . در سال 1980 سهم بازارهايشان يكباره و بطور ناگهاني به كمتر از 10 درصد و سود ناچيز كمتر از 20 درصد ، درهم فرو ريخت ، آنها سقوط كردند، زيرا بعضي چيزهاي غير قابل درك از جمله ساختمانهاي مكانيكي كه از طريق تكنولوژي الكترونيكي ساخته شده بود ، جايگزين تكتولوژي قبل شده بودند. سوئيس شگفتيهاي تازه تكنولوژي » كوارتز« را ناديده گرفته بوداما ساعت سيكوي ژاپني كه از تكنولوژي كوارتز در طراحي و ساخت آن سرمايه گذاري شده بود جانشين ساعتهاي سوئيسي در جهان گرديد. در حال حاضر ژاپني ها 33 درصد سهم بازارهاي جهاني ساعت را به خود اختصاص داده اند . اين تحقيقي بود كه انيستتوي ساعت سازي سوئيس » تكنولوژي كوارتز« ابداع جديد صنايع ساعت سازي ، انجام داده بود و محققين انيستتوي مزبور آنرا در كنگره جهاني ساعت ارائه كرده بودند و معتقد شدند كه بايد محصولاتي توليد نمايند كه با توجه به تكنولوژي كوارتز تازه بوده و ساعت شان هميشه و همه وقت براي آينده ماندگار باشد.ساعت سيكو آنگونه كه انتظار مي رفت، شد و در تاريخ همه ماندگار گرديد . چگونه ما مي توانيم اين اشتباه را ناديده بگيريم . بعنوان » واقعه ساعت سوئيسي« اهميت كشف ابداع مدلهاي جديد و اطلاعات لازم را براي پيشرفت روشن مي سازد. ما نيازمند اطلاعات و دانش هستيم و بايد آگاه باشيم و مسئول هستيم كه سريعا اصلاحات لازم را انجام دهيم و بطور مثبت نقش مناسبي را در اهداف ، هدايت و رهبري هميشگي ايفاء نمائيم در غير اينصورت دلايل كمي در فلسفه وجودي كتابخانه با توجه به تغييرات آينده وجود خواهد داشت ؟ ما بايد پيوسته نقد و بررسيهاي تجاري را ملاحظه كرده و همواره بسوي جلو نگاه كنيم و آينده را با تغييرات ممكن پيش بيني نمائيم. اصلاحات انجام دهيم و خدمات جالبي فراهم آوريم. كتابخانه ها را در بهره برداري از تسهيلاتي كه اينترنت براي آن فراهم ساخته حركت كندي داشته است . در واقع قهوه خانه ها در ايالات متحده آمريكا و انگلستان براي افرادي كه براي اولين بار براي صرف شام به آنجا مراجعه مي نمايند ، مكان دسترسي رايگان به شبكه اينترنت را فراهم ساخته اند . اينترنت دسترسي به منابع اطلاعاتي را افزايش داده است و با توجه به دسترس پذيري رايگان اطلاعاتي كه ايننترنت فراهم مي نمايد رشد اميدوار كننده اي وجود دارد. مردم ممكن است سره را از ناسره تشخيص ندهند و از واقعيت نماها بيشتر از واقعيت ها استفاده نمايند، اين وظيفه كتابخانه هاست كه در اين خصوص بررسي لازم را انجام داده و بطور مداوم به جامعه استفاده كننده كمك نمايند . همچنانكه ما هميشه به گذشته و كاري كه انجام مي دهيم توجه داريم ، بايد به موقعيت تازه نيز جهت ارج نهادن به جامعه استفاده كننده توجه داشته باشيم و آنها را بطور مداوم در بدست آوردن اطلاعات صحيح در زمان مناسب و شكل صحيح آن متقاعد سازيم .

طراحي كتابخانه هاي آينده
علاقمندم كه تجربه دولت سنگاپور را كه چگونه ساسيت هايي را براي رهبري و هدايت اتخاذ كرد و كتابخانه ها را متقاعد ساخت كه با تغييرات جامعه اطلاعاتي هماهنگ شوند براي شما ارائه كنم . در سال 1992 وزير اطلاعات و هنر » جورج يو« ، » كميته بررسي كتابخانه هاي 2000« را براي ايجاد و ساخت كتابخانه هاي عمومي جديد بوجود آورد. دولت سعي كرد با تغيير شيوه هاي زندگي ، توقعات بالا و رشد عمده تكنولوژي و با ايجاد كتابخانه هاي منطقه اي در شهرهاي جديد التاسيس با بهترين روش ها نيازهاي اطلاعاتي و گوناگون اجتماعي آنها را فراهم سازد. در سطوح بالاي كميته مزبور ، مجريان سطح بالا با مدارك دانشگاهي در كميته و مجريان سطح بالاي دولتي موظف بودند براي توسعه، طرح بزرگ خدمات كتابخانه اي را نسبت به 10 الي 15 سال آينده در راستاي پشتيباني از توسعه ملي كشور ترسيم نمايند. سنگاپور كشوري است كه جزاير مجزا و در حدود 646 مايل مربع وسعت دارد . اين كشور فاقد هر گونه منابع طبيعي است ، به اين ترتيب پيشرفت سنگاپور به ميزان خيلي زياد به مردم آن كشور بستگي دارد. دولت در چشم انداز آينده نيازمند به رشد تنها منبع آن يعني مردم يا ملت سنگاپور دارد. به منظور حمايت از رقابت رو به رشد آن كشور ، مردم مسئول بوجود آمدن دانش اقتصادي و انفجار اطلاعات هستند و مهارتهاي قبلي كهنه و منسوخ شيوه هاي آموزشي سنگاپور پسنديده به نظر نمي رسيد و بايد با فراگيري شيوه هاي جديد آموزش و دسترسي به اطلاعات و دانش مدون در جهان اقتصادي رقابت آميز امروزي ماندگار باشد، اين امر ميسر نخواهد بود مگر با افزايش مهارتهاي تكنولوژيك ، افزايش اطلاعات و دانش كه منجر به آموختن سريع و كاركرد موثر و دانش بهتر از
ساير كشورها گردد.

چشم انداز كتابخانه هاي 2000 ميلادي
كميته بررسي كتابخانه هاي 2000 مشخص كرد كه كتابخانه ها مي توانند نقش اساسي در حمايت از مردم سنگاپور در فراگيري ملي آنها داشته باشند و در "كتابخانه ها" يكي از اركان اصلي گسترش رشد و استعداد ملت سنگاپور و آنها را در موقعيت خوبي قرار خواهد داد. كتابخانه ها نه تنها نيازهاي متنوع جمعيت بويژه نيازهاي اساسي ومختلف بخشهاي اقتصادي را فراهم خواهد كرد ، بلكه هسته اصلي ارائه خدمات براي رشد و توسعه فرهنگي و ميراث آن كشور خواهد بود. هدف نهايي آنكه كتابخانه ها بايد مردم را در تشويق به مطالعه و خدمات و فراگيري بيشتر اطلاعات قادر سازند. واقعيت كتابخانه 2000 بعنوان ابزاري كه پيوسته استعداد ملي را گسترش خواهد داد و فراگيري از طريق شبكه كتابخانه هاي ملي و تهيه وارائه خدمات بوسيله مراكز و منابع اطلاعاتي در پشتيباني از يادگيري ، تسهيلاتي را براي مردم آن كشور فراهم خواهد كرد. كميته مذكور شش استراتژي گسترش و " پرتاب رو به جلو " را پيشنهاد كرده است . كه آنها خدمات كتابخانه را از تصورات ذهني و خيال به واقعيت انتقال خواهند داد. اين سياستها با ملاحظه آرزوهاي ملي موجب افزايش توقعات و پيشرفت مردم آن كشور و تغييرات شيوه هاي زندگي و پيشرفتهاي تكنولوژي و كاربرد بيشتر در آن حيطه خواهد شد. كميته همچنين سه عامل نيرومند و موثر كه ما را به سوي واقعيت كمك خواهد كرد مشخص نمود.

رئوس شش استراتژي پرتاب رو به جلو، يا ، " استراتژيهاي توسعه"
استراتژيهاي توسعه در بهتر شدن موجوديت نظام كتابخانه اي در ارائه خدمات بهتر و نيازهاي همگاني مردم سنگاپور موثر خواهد بود كه عبارتند از :
1 ـ گسترش مناسب نظام كتابخانه هاي عمومي بمنظور فراهم كردن نيازهاي گوناگون استفاده كنندگان بخشهاي مختلف و متقاعد كردن آنها جهت وصول به نتبجه و ارتباط و تأكيد در سرمايه گذاري براي رشد و توسعه نظام كتابخانه هاي عمومي :
1 ـ 1 ـ شبكه كتابخانه هاي ملي ـ كتابخانه ملي مرجع به منظور ارائه خدمات و مرجع به گذشته تأسيس خواهد شد و از نيازهاي همگاني جمعيت كشور پشتيباني خواهد كرد. اين كتابخانه بوسيله شبكه كتابخانه هاي تخصصي مانند كتابخانه حقوق و پزشكي كه توسط دانشگاه ملي سنگاپور حمايت خواهد شد.

1 ـ 2 ـ سه رده از نظام كتابخانه اي و سيستم كتابخانه هاي عمومي با متقاعد كردن و حصول به نتيجه و دسترسي پذيري و ارائه خدمات در سطح بالا به توده مردم بطور عموم مرتب خواهد شد. سه رده نظام كتابخانه اي مركب از كتابخانه منطقه اي ـ عمومي و كتابخانه هاي بدون مرز تأسيس خواهد شد. ساختار مديريت مستقل براي كتابخانه هاي منطقه اي توصيه مي شود. اين كتابخانه خدماتي را با توجه به نياز و احتياجات اتحاديه ها ، انجمن ها و تجار فراهم خواهد كرد. كتابخانه هاي عمومي كوچكتر همانند كتابخانه هاي عمومي حوزه عملكرد محدودي خواهند داشت و اهداف آن رفع نيازهاي همگاني شهروندان خواهد بود. كتابخانه هاي بدون مرز در خارج و در كنار معابر عمومي ايجاد شده و در مراكز اجتماعي داير خواهند شد و خدماتش را براي بچه ها و بزرگسالان فراهم خواهد كرد. رشد و توسعه كتابخانه به مفهوم طرح ملي از لحاظ توسعه فيزيكي سنگاپور در يك سطح قرار داشته و اين موضوع در موقعيت و وضعيت كتابخانه ها تأثير خواهد گذاشت.

1 ـ 3 ـ كتابخانه هاي آموزشگاهي و دانشگاهي به منظور حمايت بيشتر در يادگيري و در راستاي پشتيباني در امر آموزش و احتياجات دانشجويان دانشكده ها و دانش آموزان مدارس گسترش خواهد يافت . در توليد اطلاعات و مهارتهاي آموزشي و پژوهشي و در روشهاي مطالعه و امر تحقيق با تأكيد بيشتري، سرمايه گذاري خواهد شد . اين مهارتها ملت سنگاپور را آماده مي سازد كه در فراگيري دانش جديد پس از اتمام آموزش كلاسيك (مدرسه اي) همچنان ادامه دهند. اين مجموعه بيشتر شامل منابع اطلاعاتي تازه ترين ابزار و وسايل غير چاپي (مواد سمعي و بصري) و فراهم كردن خدمات قابل دسترس از طريق شبكه ها خواهد بود.

1 ـ 4 ـ كتابخانه هاي تخصصي ـ كتابخانه هاي تخصصي تأسيس و ايجاد خواهند شد و نيز به منظور حمايت و پشتيباني از رفع نيازهاي متنوع اطلاعاتي در بخشهاي اقتصادي و اجتماعي توسعه خواهند يافت. يك كتابخانه مركزي تجاري ، تهيه كنندگان اطلاعات مختلف را بهم مرتبط خواهند ساخت و با توجه به نيازهاي تاجران خدماتش را ارائه خواهد كرد.
اين كتابخانه خدمات مناسب با ارزش افزوده اي با توجه به نيازهاي تخصصي و ترجمه مورد نياز تاجران بزرگ و هوشيار با تجربه و تجزيه و تحليل برايشان فراهم خواهد ساخت. بمنظور حمايت بيشتر از جامعه سنگاپور ، كتابخانه موسسه مطالعات آسياي جنوبي بزرگتر و توسعه بيشتري خواهد يافت و خدماتش را بعنوان مركز اطلاعات آسياي جنوبي ارائه خواهد داد همچنين اين كتابخانه تلاش خواهد كرد كه دسترسي پيوسته به منابع در دو شكل زبانهايي بومي و انگليسي را افزايش داده و خدمات با ارزش افزوده بيشتري را فراهم خواهد ساخت. بانك اطلاعاتي آسياي جنوبي براي رفع نيازهاي اطلاعاتي بوميان و سايرين تهيه خواهد شد. به منظور ارج گذاشتن و رشد هنرها در سنگاپور ، كتابخانه هنر با تأكيد به هنرهاي سنگاپوري ، هنرهاي منطقه اي و قومي تأسيس خواهد شد. كتابخانه هاي هنري در دو نقش بعنوان مركز فراهم آوري نيازهاي فرهنگي عمومي و نيز در ارائه نيازهاي تحقيقي دانشگاهي و مجامع علمي در نواحي محلي و در سطح كشور فعاليت خواهد داشت . اين كتابخانه در پرورش زيبايي و ايجاد هنرها و استعداد خلاق و رقابت آميز ، كمك خواهد كرد.

2 ـ تأسيس شبكه كتابخانه هاي بدون مرز
در سال 1985 ساختمان كتابخانه هاي بدون مرزي ايجاد گرديد و از طريق شبكه هاي كامپيوتري ، خدماتش را براي خارجيان امكان پذير ساخت . اين كتابخانه دسترس پذيري به اطلاعات را، ترجيحا از
مجموعه هاي محدود و ارائه خدمات مرجع گسترده براي خارجيان بعنوان كليدي در ارزشيابي كتابخانه هاي در دست اجرا ميسر خواهد ساخت . در واقع نوعي سرمايه گذاري عمومي در كتابخانه ها در سنگاپور انجام شده است و تمام كتابخانه ها از طريق شبكه به كتابخانه هاي بدون مرز ارتباط خواهند داشت و دسترسي به اطلاعات مناسب و روز آمد ، آسان خواهد بود. كتابداران و جامعه استفاده كننده از كتابخانه با توجه به تنوع پايگاههاي اطلاعاتي ، قادر خواهند بود از خانه يا اداره شان به كتابخانه دسترسي داشته باشند. كتابخانه ها بايد از مجموعه هاي بسته و محدود به مجموعه هايي روز آمد و عالي متحول شوند. از زمانيكه شبكه ها امكان اجازه بيشتري به استفاده كننده گان در دسترسي به اطلاعات را فراهم كرده ، انتظار مي رود موجب سرمايه گذاري و تسهيلات بيشتر دولت در كتابخانه ها گردد.

3 ـ استراتژي مناسب توسعه مجموعه ملي
با تكنولوژي مناسب و رشد منابع اطلاعاتي الكترونيكي ، تحول شايسته اي است كه كتابخانه ها همه اطلاعات دور از دسترس را تهيه نمايند . مسئوليتها و وظايف بايد تقسيم شود و حداكثر تلاش را بايد انجام داد تا سرمايه گذاريها متوجه كتابخانه ها گردد. خط مشي تهيه و گردآوري منابع ملي مشخص خواهد شد و با شروع سياست مجموعه سازي ، مجموعه كتابخانه هاي مختلف از طريق شبكه ها قابل دسترس خواهد بود و بطور كلي نيازهاي مردم سنگاپور را فراهم خواهد كرد. در واقع از طريق شبكه هاي اطلاع رساني و كتابخانه ها نيازهاي مراجعين در سطح ملي تضمين و به حداكثر خواهد رسيد و رفع نيازهاي حداقل را دو برابر خواهد كرد.

4 ـ تضمين خدمات كيفي بواسطه جهت يابي در بازار
نيازهاي اطلاعاتي كاربران ، اغلب در حال افزايش است ، مراجعين كتابخانه مجال كافي جهت انتخاب را دارند . از اين رو ارائه خدمات سطح بالا را از كتابخانه انتظار دارند. اين تغييرات براي بخش وسيعي از جامعه استفاده كننده سبب خواهد شد تا همواره از كتابخانه و خدمات آن در طول مدت يادگيري بهره مند شوند. بمنظور جلب توجه كسانيكه عموما جزء استفاده كنندگان كتابخانه نيستند ، كتابخانه ها بايستي تغيير جهت داده و تقاضاهاي جديد را ايجاد كرده و وضعيت داد و ستد را در بازار جهت يابي نموده و خدمات نشر روميزي را در بازار ارائه كنند. ضروري است كتابخانه ها خدمات رضايت بخش به صورت مشاوره اي و با توجه به نيازهاي متغير رقابت آميز گونه استفاده كنندگان را فراهم سازند . مديريت كتابخانه سياستي را فراهم خواهد كرد تا كاربران آموزش لازم را جهت دسترسي به خدمات كيفي كتابخانه را فرا گيرند. كتابخانه ها مي توانند از طريق كسب مهارتهاي تجارب و بازار يابي ، مهارتهاي لازم را فرا گرفته و موفق شوند . كتابخانه هاي آينده بايد استفاده از كتابخانه را بيشتر تسهيل نمايند و بصورت جسته و گريخته و بواسطه نمايشگاههاي خيلي جالب و جذاب كتاب و فراهم آوري كتابهاي ناياب ، تسهيلاتي همانند قهوه خانه ها براي رفع نيازهاي استفاده كنندگان خارجي تهيه كنند.

5 ـ برقرار ارتباط و همكاري با تاجران و اتحاديه ها
ضروري است كه كتابخانه ها بخشي را براي مشاوره محدود، بمنظور راه اندازي كتابخانه هاي سازمانها و اتحاديه هاي خصوصي داير نمايند. مديران و مسئولين اتحاديه ها و تاجران، به منظور ارائه خدمات مشاوره اي بايد هيأت امناي كتابخانه هاي محلي را تأسيس نمايند. اينگونه كتابخانه ها به جاي اينكه در ساختمانهاي بزرگ ساخته شوند بايد تركيبي از موضوعات فرهنگي ، آموزشي و پرورشي ، بازرگاني و تجارت و مسائل اجتماعي باشند. در اين روش فعاليتهاي كتابخانه ، مطابق اهداف اتحاديه ها يا انجمن هاي مربوطه كامل مي گردد. اين كار نوجوانان را به مطالعه در كتابخانه ها تشويق خواهد كرد و آنها را از مغازه پدرشان به سوي كتابخانه خواهد كشاند.

6 ـ پشتيباني از دانش جهاني
نخست وزير قبلي سنگاپور " لي كوان يو " فرايند ارزيابي بر دانش و علوم جديد را در دومين همايش جهاني موسسين شركتها در سال 1993 در هنگ كنگ بطور كامل تهيه كرد. او بطور برجسته نشان داد كه چگونه موسسين شركتهاي ملي و بومي در استفاده از دانش محلي اختصاص يافته در امور تجارت و بازرگاني اغلب از حد و مرزهاي فرهنگي خود موفقيت داشته اند . با بررسي دانش موجود در سطوح مختلف تاجران محلي و تاجران علاقمند به علم و دانش ، مشخص شد كه تاجران با علم و دانش با شناخت روزنه هاي اقتصادي ، سود بيشتري را به خود اختصاص خواهند داد.
پيشينه چند فرهنگي سنگاپور ، مرزهاي جغزافيايي از عوامل مناسبي اند كه نقش آن را در فرايندهاي بررسي دانش افزايش خواهد داد. كتابخانه هاي بايد به اين ترتيب در حمايت از مردم سنگاپور آنها را در وضعيتي قرار بدهند كه نقش شان در بررسي دانش جهاني از طريق كتابخانه ها تضمين شده و ايجاد مديريت صحيح در اجراي طرح كتابخانه 2000 ميلادي در سالهايي كه در پيش رو است ، خواهد شد .

2 ـ تكنولوژي (فن آوري)
شاهكار تكنولوژي ، كمك به معاملات تجاري ، دسترسي به اطلاعات و كيفيت خدمات خواهد بود. توجه به ابزارهاي كامپيوتري ، موقعيت هاي جديدي را براي تهيه كنندگان و استفاده كنندگان اطلاعات بوجود خواهد آورد. ابزارهاي اطلاع رساني ، روش ذخيره ، پردازش، توزيع و اشاعه اطلاعات را تغيير خواهد داد. بطور يقين ، درآينده ، تكنولوژيها ، قابليت دسترس پذيري و قابليت بازيابي اطلاعات را افزايش خواهند داد. از جمله كارگزاران ابزار هوشمند (رايانه ها) و ابزارهاي بازيابي اطلاعات ما را در غربال نسبي اطلاعات ياري خواهند كرد. و در بيشتر بخشهاي قابل اداره حضور خواهند داشت . رايانه ها و تكنولوژيهاي اطلاع رساني مي توانند ما را در تشخيص واقعيت از " واقعيت نماها " ياري نمايند.ابزارها و تكنولوژيهاي رايانه اي در مكانيزاسيون كتابخانه ، آن را در اتصال به دنياي اطلاعات الكترونيكي سرعت و قدرت خواهند بخشيد.

3 ـ مديريت سازماني
كميته نقد و بررسي كتابخانه هاي 2000 پيشنهاد كرد طبق قانون مصوب هيأت امنا ، اجراي توصيه هاي كتابخانه 2000 ميلادي را سر لوحه كار خود قرار دهند. هيأت امناي كتابخانه هاي جديد، مجددا بايد سازمان پيدا كنند و با حمايت انجام شده و از طريق ابزارهاي اطلاع رساني بطور موثر فعاليت كنند . گروهي از مديران سطوح بالاي بايد مجري انتقال و جايگزيني رهبري حرفه اي (مديريت علمي) خدمات كنوني كتابخانه ها با توجه به توصيه هاي پيشنهادي كتابخانه هاي 2000 باشند.

تجسم واقعي كتابخانه هاي 2000
توصيه ها و پيشنهادات كميته نقد و بررسي كتابخانه هاي 2000 در گزارش مربوط به كتابخانه هاي 2000 (تأمين سرمايه و سرمايه گذاري در سواد آموزي ملي) بوضوح مشخص گرديده است . اين برنامه بوسيله دولت در مارس 1994 مورد تصديق و در آوريل 1994 جنبه اجرايي بخود گرفت از آن سازمان تا كنون چندين برنامه توسعه ايجاد گرديده است كه شامل :
1 ـ اداره جديد دولتي ـ دولت در سپتامبر 1995 ـ تأسيس هيأت امناي كتابخانه ملي را در اجراي برنامه هاي كتابخانه 2000 دراولويت قرارداد ـ رئيس هيأت امناء دكتر " تان چين نام " مدير اجرائي ترويج صنعت توريسم در سنگاپور است . آقاي دكتر " تان " بعنوان رئيس كميته نقد و بررسي كتابخانه هاي 2000 ، مطالعات جامع و وسيعي را براي رهبري و هدايت اين طرح انجام داد. هيأت امناء استراتژي اجراي اين طرح را بمدت 5 سال به دولت ارائه و منتظر تصويب بودجه لازم جهت اجراي طرح مذكور گرديد. هدف اصلي هيأت امناي كتابخانه ملي ، توسعه و رشد خدمات كتابخانه ملي و كتابخانه هاي عمومي در سنگاپور است و همكاري متقابل با ساير ادارات دولتي به منظور ترويج مطالعه و اشتراك منابع و دسترسي به اطلاعات را سر لوحه كارش قرار داد.
هيأت امناء همچنين نقش اصلي هدايت و رهبري در توسعه طرح ملي نيروي انساني براي كتابخانه و خدمات اطلاع رساني حرفه اي را بعهده خواهد داشت. تأكيد بر تشخيص و جايگزيني نوع نيازمنديهاي سازمانها از لحاظ مهارتها و نيازهاي آموزشي ، همانند بررسي مجدد و شيوه هاي عملي و راهكارهاي مختلف خدمات دهي خواهد بود .
تأكيد مي گردد كه ترويج و استفاده بيشتري از كتابخانه و خدمات اطلاع رساني انجام پذيرد. برنامه در ابتدا از جامعه استفاده كننده حمايت خواهند كرد و آنها را با رضايت كامل در رفع نيازهاي گوناگون متقاعد خواهد ساخت . اين سياست از طريق توسعه و تكامل شيوه هاي مطالعه ، گسترش مهارتهاي اطلاع رساني مانند اطلاع رساني مانند دو شيوه ممكن ، شيوه الكترونيكي و ابزارهاي چاپي مانند كتابها و نشريات ادواري و منابع سمعي و بصري انجام مي شود.

2 ـ طرح پيشنهادي خدمات ملي اطلاع رساني و مرجع
خدمات كتابخانه ملي مستقيما در حيطه نظارت هيأت امناي كتابخانه ملي خواهد بود. همچنين تأكيد بيشتري در توسعه خدمات كتابخانه هاي عمومي به ايجاد مطالعه و فراگيري ملي و تلاش در حمايت و پشتيباني از سوادآموزي مي شود. بررسي و تحليلي از وضعيت خدمات مرجع كنوني در كتابخانه ها انجام گرفته بود و طرح پيشنهادي خدمات اطلاع رساني و مرجع توسط هيأت امناي كتابخانه ملي تصويب شده بود. خدمات اطلاع رساني و مرجع در افزايش تقاضا براي اطلاعات در راستاي تقويت و حمايت از نيازهاي اطلاعاتي و يادگيري عمومي و رشد حرفه اي شان و به تاجران و انجمن هاي علمي ـ تحقيقي ارائه خواهد شد. بخش خدمات اطلاع رساني و مرجع متضمن كتابخانه ملي سنگاپور و مركز اطلاع رساني چند رسانه اي خواهد بود. اين كتابخانه ها به امكانات شبكه مجهز خواهند بود و از طريق ارتباط با ساير نمايندگيهاي اختصاصي و كتابخانه هاي تخصصي خدماتشان را بطور جامع به كتابخانه ملي ارائه خواهند داد و مكاني را بعنوان بخش مرجع بمنظور رفع نيازهاي مراجعين تأسيس خواهد شد . مجموعه ها توسعه خواهند يافت و بيشتر خدمات اطلاع رساني الكترونيكي ارائه خواهد شد.
خدمات كتابخانه ملي در آغاز بمنظور ارائه و تهيه خدمات با ارزش افزوده براي اهداف جامعه استفاده كنند و صرفه جويي در وقت آنها و استفاده بيشتر شان گسترش مي يابد. همچنين تأكيد بيشتري در رشد و آموزش كاركنان كتابخانه مي شود. كاركنان موجود كتابخانه ها در كسب مهارتهاي جديد آموزش خواهند ديد و سايرين با افزودن منابع كمياب به مجموعه هاي كتابخانه كمك خواهند كرد.

3 ـ تأكيد در اجراي اصول
روشهاي درستي براي انجام و اجراي برنامه كتابخانه 2000 اتخاذ شده بود. فلسفه استراتژي صحيح انجام برنامه ها مطابق با نمونه اصلي بطور سريع اتخاذ خواهد شد. استراتژي صحيح اجراي برنامه ها براي تجربه اهداف و پيشرفت آنها ، اين اجازه براي انتخاب اجراي طرح ها را در سطح كلان خواهد داد. اين خط مشي همچنين به تصميم گيرندگان اين اجازه را خواهد داد كه ميزان عكس العمل استفاده كنندگان را به خدمات تازه و ميزان ارزشگذاري به آن را آزمايش نمايند. نمونه هايي از خط مشي يا استراتژي انجام برنامه ها در نسخه اصلي بوضوح آمده است كه عبارتند از :

3 ـ 1 ـ كتابخانه منطقه اي تامپينز
مفهوم كتابخانه منطقه اي در ابتدا بصورت نمونه در منطقه "تامپينز" ايجاد شد . اينجا ما شما را از خدمات جديد و امكانات تازه بمنظور جلب استفاده كنندگان معرفي و آزمايش مي نمائيم. نمايشها اغلب جذاب هستند . اين كتابخانه جهت اصلاح و دسترسي به منابع اطلاعاتي بطور جامع در ارائه خدمات با امكانات بيشتر به استفاده كنندگان راه اندازي مي شود. كيوسكهايي به منظور ارائه و تحويل خدمات اطلاعاتي به خانه هاي معرفي مي شوند. بيشتر خدمات اطلاع رساني الكترونيكي ـ چند رسانه اي قابل دسترس ايجاد مي شوند. اين كتابخانه بوسيله كميته اي متشكل از تاجران و رهبران مجامع و اتحاديه ها و مسئولان منطقه اي هدايت خواهد شد.

3 ـ 2 ـ انجمن كتابخانه " جوونگ غربي "
اين انجمن بعنوان الگوي نمونه از انجمن كتابخانه اي مركب از گروهي تجار است. اينجا ما سعي مي كنيم مفهوم همكاري كتابخانه ها در تمايلات و گرايشهاي فكري تجار را نشان دهيم. مجددا به استفاده كنندگان ، خدمات تازه اطلاع رساني همانند دسترسي به شبكه اينترنت ، خدمات اطلاعاتي توسط چند رسانه اي ها و خدمات مكانيزه شده ارائه خواهد شد و كاربران در جريان تازه هاي اطلاع رساني قرار خواهند گرفت.

3 ـ 3 ـ كتابخانه هاي كودكان ونوجوان
شمـــاري از جمعيت در كشور سنگاپور را كودكان و نوجوانان تشكيل مي دهند. كتابخانه هاي كودكـــان و نوجوانان همانند كتابخانه هاي بدون مرز خدماتش را ارائه مي كنند ولي بيشتر خدمات آنها براي قشر جوانان جامعه سنگاپور خواهد بود . اين كتابخانه بايد در مجاورت منازل مسكوني در ميدان هاي پر جمعيت مستقر و به قشر بزرگي از جمعيت كشور خدمات دهي نمايند.
هدايت و رهبري بوسيله تاجران و مجامع ؛ كميته نقد و بررسي كتابخانه 2000 بطور موثري تهيه خدمات را به منظور استفاده همگان در جامعه ، آن را اساس و سر لوحه كار سازمان مزبور قرار داده است. اين كار بدين جهت انجام مي شود كه آنها مي خواهند بفهمند كه محيط آنها و احتياجات بخشهاي مختلف آنان چيست؟و پس از اين ، آنها مي توانند به منظور ارائه خدمات به استفاده كنندگان اصلي آن بيشتر به روش هاي واكنشي برنامه ريزي نمايند.سازمان انجمن هاي محلي بايد بطور مداوم هدايت كتابخانه هاي بدون مرز را با همكاري متخصصين حرفه اي به منظور تشويق مالي از دولت در امر سرمايه گذاري در كتابخانه ها بعهده بگيرند. نمونه هايي از اين ابتكارات شامل :

كتابخانه هاي ديجيتالي Digital Libraries :
مراكز كامپيوتر ، گروهي را به منظور ايجاد شبكه كتابخانه هاي بدون مرز بوجود آورد. كار اين گروه ارتباط با مديريت نمايندگيهاي استفاده كنندگان مانند هيأت امناي كتابخانه ملي و هيأت ملي علوم و تكنولوژي اطلاع رساني و خدمات اطلاع رساني به مردم است . اين گروه در ابتدا پروژه هاي زيادي را متقبل شدند. اين پروژه ها در آغاز ايجاد فهرست هاي كتابخانه و محتويات قابل دسترس به استفاده كنندگان را تمركز خواهد بخشيد و مكانهاي مناسب كتابخانه ها را در سطح بين المللي و تهيه كنندگان اطلاعات بمنظور تهيه خدمات اساسي و مناسب و ايجاد تسهيلات الكترونيكي دسترسي به اطلاعات را جهت ارتباط با يكديگر خواهند داشت . همچنين كتابخانه ملي اجازه استفاده كنندگان در دسترسي به فهرست كتابخانه هاي عمومي ـ ملي و ايجاد نيازها ، ذخيره و پردازش ، تحقيقات را شروع كرده و آنان را از عناوين تازه منتشره آگاه خواهد ساخت . اين پيشرفت واقعيت را نشان مي دهد كه سنگاپور با توجه به تئوري و برنامه هاي واقعي كتابخانه 2000 پيشرفت خواهد كرد و ملت سنگاپور قادر خواهند بود از منافع و سود فرداي كتابخانه ها ، امروز لذت ببرند.

نيروي پرتاب جديد
همچنين بر گسترش مهارتهاي كتابخانه و متخصصين اطلاع رساني و استفاده كنندگان تأكيد خواهد شد. ما نيازمنديم كه كتابخانه ها را از فلسفه انجام كارهاي سنتي به انجام كارهاي تازه و نقش هايي كه ما مي توانيم انجام دهيم ، تحولاتي را ايجاد نمائيم . بعنوان نمونه ما در سازمان دادن منابع اطلاعات الكترونيكي با ايجاد و اجراي طرح اطلاعاتي كمك مي نمائيم .و با كمك در موضوعات انتشاراتي ، نقش بزرگتري در آموزش استفاده كنندگان و هدايت آنها را در امر فراهم آوري اطلاعات و تحقيق بعهده مي گيريم . كتابداران لازم است طرز كار با نرم افزارهاي رايانه اي و ابزارهاي الكترونيكي ، مهارتهاي سودمندي را از طريق بسته هاي نرم افزاري در اشاعه اطلاعات الكترونيكي بياموزند. ابزارهاي الكترونيكي با ابزارهاي چاپي متفاوت اند . استفاده كنندگان به اين ترتيب نيازمتد آموزش هستند و بايد مهارتهاي كسب اطلاعات را از طريق شيوه هاي صحيح و ابزارهاي مجهز دسترسي به آن را به جامعه استفاده كننده آموخت و آنان را متقاعد ساخت. همچنين كتابداران مي توانند به استفاده كنندگان نحوه ارزيابي از منابع اطلاعاتي و اهميت ارزش اطلاعات را آموزش دهند .

نتيجه :
طرح كتابخانه 2000 ميلادي سنگاپور به تغييرات و ارائه خدمات اطلاع رساني موثر و مناسب پاسخگو خواهد بود. كتابخانه 2000 براي ملت سنگاپور ، چگونگي دستيابي به اطلاعات را خواهد آموخت و اطلاعات صحيح را در زمان مناسب و شكل صحيح ارائه خواهد كرد. بر اساس آن ، كتابخانه ها و كتابداران مجبورند در دنياي وسيع به تغييرات قرن بيست و يكم پاسخ دهند . مانيازمنديم پايه و اساس ارائه خدمات را با توجه به نيازهاي فرداي مصرف كنندگان بنا گذاريم. ما نيازمند دو شاخه قابل دسترس براي جامعه استفاده كننده به سوي شاهراهها و دروازه هاي اطلاعاتي و بهره برداري مناسب از تكنولوژيها به منظور انتقال اطلاعات به جامعه استفاده كننده در اسرع وقت و بهترين شيوه دسترسي به اطلاعات هستيم . ما نيازمند تفكر هستيم و تا سر حد ممكن موانع و مشكلات را تا نواحي مرزي رفع ميكنيم. ما از طريق ايجاد شبكه ها و مآل انديشي ، قادر خواهيم بود جامعه اطلاعاتي را هدايت نمائيم . انفجار بزرگ اطلاعات را هدايت كرده و اطلاعات صحيح را در زمان لازم بدست بياوريم . تصريح مي كنم ما نيازمند نوآوري ، سبقت جويي و تفوق بر ديگران هستيم . بيشتر مردم از آينده تلقي شان اينگونه است . كه امنيت شان تأمين شده و به وعده هايشان عمل گرديده و نقش هايشان هايشان نيز تغيير نمايد و همه مشكلات آنها حل شود و هنوز آن " آينده " مهمترين چيزي است كه بيشترين اهرم قدرت را به ما خواهد داد و اميدوار خواهد كرد. شما مي توانيد و بايد آينده تان را خودتان شكل دهيد ، هر كسي مي تواند جز اين انجام دهد و هرگونه تفكري غير از اين داشته باشداجازه بدهيد از صنعت
ساعت سازي سوئيس ياد بگيريم .

 

(1). Sabaratnam , Julies . «planning the library of the future: the Singapore experience .» IFLA journal , 23 (1997) , No 3 , p:197-202

References:
1. Library 2000 : Investing in a learning Nation. Report of the Library 2000 Review committee. Singapore : Ministry of information and Art´s , 1994.

2. A vision of an Intelligent Island : IT 2000 Report. Sinapore a pore National computer Board , 1992.

3. Library Of the future by Bruce shuman : Engle wood co,libraries unlimited, 1989.