شبيه سازي فرايند توليد پايگاههاي
اطلاعات
بهروز زارعي
مركز اطلاعات و مدارك ايران
مركز اطلاعات و مدارك ايران
اطلاع
رساني دورة 12 شمارة 1 پاييز 1375
كليدواژه ها:
شبيه سازي- تجزيه و تحليل سيستم ها- بهبود فرايند- توليد پايگاههاي اطلاعات
چكيده
استفاده كارا از نيروي انساني، تجهيزات و
ديگر منابع سازماني امري ضروري است0 بدين منظور شبيه سازي
( simulation
) ميتواند بعنوان يكي از تكنيكها موَثر و پرقدرت مديران امروز مورد استفاده قرار
گيرد0 دراين مقاله، روش جديدي براي ارزيابي و بهبود فرايند توليد پايگاههاي
اطلاعات در مركز اطلاعات و مدارك علمي ايران پيشنهاد شده است0 بدين منظور از نرم
افزار SERVICE MODEL
به منظور تبديل فرايند توليد پايگاههاي اطلاعات به برنامه كامپيوتري و تجزيه و
تحليل اين فرايند از طريق برنامه ايجاد شده استفاده شده است0 اهداف اين شبيه سازي،
از روش دلفي (Delphi ) حاصل گرديده است0
در نهايت، با استفاده از اين روش، درصد استفاده از نيروي انسانس و تجهيزات، بخشهاي
كارا و غير كاراي سازمان،ميزان خروجي سازمان،مقايسه نيروهاي هم ترازدر بخشهاي
مختلف،بهترين تركيب منابع سازمان بمنظورافزايش بهره وري ،تعداد تجهيزات
موردنيازوارزيابي سرمايه گذاريها مشخص شده است0 در پايان اين مقاله ،به موارد
استفاده اين روش اشاره گرديده است 0
مقدمه
با توسعه كمي وكيفي
توليد اطلاعات درزمينه هاي مختلف ، فرايند توليد پايگاههاي اطلاعات نيز شتاب قابل
ملاحظه اي پيدا كرده است ،به گونه اي كه امروزه پايگاههاي اطلاعات متنوعي درزمينه
هاي مختلف ،به بازار عرضه شده است 0پيچيده بودن اين فرايند ،انجام تحقيقات در باره
تجزيه وتحليل و بهبود آن را ضروري مي سازد 0
روشهاي گوناگوني
براي تجزيه وتحليل فرايند توليد پايگاههاي اطلاعات وجود دارد 0در اين مقاله از
شبيه سازي كامپيوتري بدين منظور استفاده شده است 0 از شبيه سازي كامپيوتري در
مراحل طراحي ،توليد وروز آمدن كردن پايگاههاي اطلاعات ميتوان استفاده كرد 0در اين
پروژه ،فرايند توليد پايگاههاي اطلاعات به يك برنامه كامپيوتري تبديل شده و با
اجراي برنامه ، عملاً رفتار سيستم واقعي ، اجراَو نتايج آن مشاهده مي شود تحليلگر
ميتواند بدون نگراني و با آساني برنامه كامپيوتري را تغيير داده و مدل جديد را براي
مشاهده نتايج اين تحليل اجراَ نمايد . بدين طريق ، تجزيه و تحليل و برنامه ريزي
شرايط پيچيده اي كه توليد پايگاههاي اطلاعات در آن قرار دارد امكان پذير مي گردد .
تعريف مسئله و بيان اهداف
اصولاَ مدلي كارا
است كه فقط آن قسمتهايي از سيستم را مورد بررسي قرار دهد كه پاسخ گوي نيازهاي
سازمان و حلال مشكلات جاري يا باالقوه آن باشد .يك مدل ايده ال ، مدلي است كه ضمن
توجه به جزئيات ، از بررسي بخشهاي غير ضروري اجتناب ورزد ، زيرا بيش از حد تفصيلي
كردن مدل ، زمان مدل سازي و مدت
زمان لازم براي هر بار اجراي مدل را افزايش داده و از سوي ديگر ، شلوغي بيش
از حد برنامه را موجب ميشود .
تعريف دقيق
مسئله كار مشكلي است ، زيرا فرد مدل ساز ، تنها استفاده كننده از نتايج مدل نيست .
مدير سازمان ، مديران بخشها ، كارشناسان و حتي خود كاركنان نيز ، از نتايج مدل
ساخته شده استفاده خواهند كرد و هريك از آنها ممكن است خواسته هاي متفاوتي داشته
باشند . رسيدن به يك نقطه مشترك بين اين خواسته هاي بعضاَ متعارض ، كار مشكلي است
.
هدف اين شبيه
سازي،با مسائلي كه مركز اطلاعات و مدارك علمي ايران با آن مواجه است ، ارتباط
مستقيم دارد . با استفاده از روش "دلفي" اين مسائل به شرح زير استخراج
گرديده است :
1-
پايين
بودن بهره وري نيروي انساني .
2-
پايين بودن بهره وري تجهيزات .
3-
فقدان يك سيستم واقع بينانهً تدوين شده براي تشويق كاركنان .
4-
كنترل ضعيف فعاليتها .
5-
ناتواني در پيش بيني آينده سازمان ، بر اساس مستندات
.
6-
ضعف در ارزيابي گزينه ها .
اهداف پروژه
نبايد بسيار كلي يا بسيار ريز باشند . بلكه اين اهداف بايد به وضوح تعريف شوند
. با در نظر گرفتن نكات فوق اهداف شبيه سازي فرايند توليد پايگاههاي اطلاعات در
مركز اطلاعات و مدارك علمي ايران عبارتند از :
1-
تعيين نيروي انساني و تجهيزات مورد نياز فرايند توليد
پايگاههاي اطلاعات و بهبود بهره وري از آنها است .
2-
تجزيه و تحليل ظرفيت و تعيين فضاي مورد نياز .
3-
بهبود سيستم توليد اطلاعات .
4-
طراحي يك سيستم واقع بينانه تدوين شده براي تشويق
كاركنان و افزايش ميزان انگيزش آنها .
5-
استقرار استانداردهاي عملياتي .
6-
استقرار استانداردهاي مالي و بودجه اي براي تجهيزات و
نيروي انساني .
7-
ارزيابي گزينه هايي كه ممكن است بهره وري حال و آينده
سازمان را بهبود بخشد0
تشريح مدل
يك سيستم
،به عنوان مجموعه اي از عناصر كه در تعامل باهمديگر در صدد دستيابي به يك هدف
مشتركند تعريف مي شود . فرايند فرايند توليد پايگاههاي اطلاعات را ميتوان به صورت
يك سيستم در نظر گرفته وانرا درقالب عناصري ،نظير جمع اوري اطلاعات نيروي ان،
تجهيزات ،رويه ها و روشها،حركت و منطقها تصور كرد . اين فرايند در شكل 1 نشان داده
شده است.
در
شكل 1 عمليات گوناگوني كه در بخشهاي مختلف سازمان انجام مي گيرد ،نشان داده شده
است 0همانگونه كه قبلاً نيز تذكر داده شده ،اين فرايند به صورت يك برنامه
كامپيوتري در خواهد آمد 0علاوه بر فرايند ،وروديهاي ديگر هم براي برنامه هاي
كامپيوتري لازم است 0
اين
وروديها به همراه خروجيهاي برنامه ،در شكل 2 ملاحظه مي شود.
شكل 2)وروديها و خروجيهاي برنامه
براي
مورد اول وروديها ، اطلاعات شكل 1( فرايند توليد
پايگاههاي اطلاعات ) كافي نيست، با استفاده از
تكنيكهاي كار سنجي و زمان سنجي ، بايد اين فرايند به صورت جزيي تر درآ يد0
نتيجه اين تجزيه
و تحليل ، در فرمهايي كه يك نمونه آن در جدول 1 آمده است ملاحظه مي گردد0
دلايل
استفاده از شبيه سازي
شبيه سازي ، تكنيك كمي اي است كه از آن
براي مطالعه وارزيابي گزينه هاي گوناگو ن استفاده مي شود 0اين كار ، از طريق مدل
سازي سيستم واقعي واجراي آزمايشات بر روي مدل ، به منظور پيش بيني رفتار آينده
سيستم امكان پذيراست 0دلايل استفاده از شبيه سازي در مطالعه فرايند توليد
پايگاههاي اطلاعات به شرح زير است :
1 -
استفاده از مدلهاي تحليلي درموردارزيابي وبهبود فرايند توليد پايگاههاي اطلاعات
امكان پذير نيست 0
2-
هنگام استفاده از شبيه سازي ، چهار چوب ساختاري مدل ، به راحتي قابل تغيير است و
به سوالات مختلف در باره اينكه "اگر سيستم وا قعي چنين شود ، چه پيش خواهد
آمد ؟" به راحتي پاسخ داده ميشود 0اين خصوصيت شبيه سازي در مورد مركز اطلاعات
و مدارك علمي ايران – كه دريك محيط پويا و متلاطم با متغيرهايي كه به طور مداوم در
حال تغيير است كار مي كند – بسيار موثر است 0
3-
هزينه اعمال تغييرات پيشنهادي، در مركز اطلاعات و مدارك علمي ايران زياد است 0 در
اين مورد ، شبيه سازي مي تواند بسيار مفيد باشد و حتي در مواردي كه هنوز سيستم در
عمل پيدا نشده وفقط در باره روابط نظري أن اطلاعاتي در دسترس است ، اين ابزار تنها
راه كار ساز است 0
4-
در شبيه سازي ، امكان فشرده سازي زمان وجود دارد براي مثال در شبيه سازي فرايند
توليد پايگاههاي اطلاعات در ظرف پنج ساعت مي توان ، پنج سال عمليات مركز را مشاهده
نمود 0
5-
از شبيه سازي ،مي توان در آموزش كار كنان مركز استفاده نمود0 شبيه سازي ، به افراد
سازمان توان درك جامعي ازو فرايند توليدپايگاههاي اطلاعات و روابط بين بخشهاي
مختلف آنرا مي دهد و كاركنان مركز ميتواند پيشنهادات خود را ارزيابي و در نتيجه
توان تصميم گيري خود را در بارخ مسائل مركز افزايش دهند 0
6-تشريح
مدلهاي پيچيده رياضي فعاليتهاي مركز ، براي مديران غير حرفعاي در مدلسازي رياضي ،
زمان بر و مشكل است 0 در حالي كه تشريح مدل شبيه سازي فعاليتهاي مركز به سادگي
امكان پذير بوده و به زمان بسيار كمي نياز دارد 0
انتخاب نرم افزار
براي
شبيه سازي فرايند توليد پايگاههاي اطلاعات مي توان از زبانهاي عمومي همانند بيسيك، PL/I ، C،فورترن
ويازبانهاي ويژه شبيه سازي همانند GPSS،SLAM،
SIMISCRIPT وغيره استفاده كرد 0 هر كدام از اين
گزينه ها ، داراي نقاط قوت وضعف خاص خود هستند 0 در اين شبيه سازي ، از نرم افزار ODELSERVICE استفاده شده است . دراين نرم افزار ، تبديل مدل واقعي به برنامه
كامپيوتري نسبت به ساير نرم افزارها ،به سادگي صورت مي گيرد وتغييردربرنامه ايجاد
شده ،به منظور بررسي سناريوهاي گوناگون به آساني امكان پذير است 0 اين نرم افزار
،قابليت اتصال برنامه هاي
شبيه
سازي مستقل از هم را به همديگر دارا بوده وبه وسيله آن مي توان پكيج سازي نمود
و
برنامه شبيه سازي را مستقل از نرم افزار ، مورد استفاده قرارداد 0همچنين اين نرم
افزار
ميتواند
از برنامه هايي كه در محيط هاي ديگر-همچون C يا فورترن- ساخته مي
شود استفاده كرده و در عين حال ساده با انعطاف و داراي انيميشن قوي است0 مجموع اين
عوامل، باعث گرديد كه در مورد شبيه سازي فرايند توليد پايگاههاي اطلاعات،استفاده
از اين نرم افزار، به ساير گزينه ها ترجيج داده شود0
اين
نرم افزار را مي توان بر روي كامپيوترهاي شخصي با پروسسور 386 يا بالاتر، با حداقل
هشت مگابايت RAM
و 16 بيت swap file اجرا نمود و براي اجراي آن به Microsoft Windows
3.1 نياز است.
فرايند
شبيه سازي
در
قسمتهاي قبل در مورد تعريف مسئله ،بيان اهداف،مدلسازي وبرنامه كامپيوتري شبيه سازي
بحث شد 0بمنظور گردآوري داده هاي مربوط وروديهاي شبيه سازي،از پرسشنامه استفاده
گرديد 0بمنظور تسريع در فرايند شبيه سازي ، در ابتدا داده هاي فرزي در مدل شبيه
سازي قرارداده شد و به موازات تكميل مدل ، داده هاي اصلي جمع اوري ،و تجزيه و
تحليل بر مبناي انها صورت گرفت.
از دو ديدگاه
معتبر بودن مدل ايجاد شده،مورد ازمايش قرارمي گيرد:
1)اعتبار
داخلي( Internal validation)،كه اشكالات منطقي واشكالات برنامه كامپيوتري را كنترل مي كند.
2)اعتبار
خارجي ( (External validation،كه ميزان انطباق برنامه كامپيوتري با
سيستم واقعي را كنترل مي نمايد.
براي
تعيين معتبر بودن مدل كامپيوتري از دو روش استفاده شده است:
الف)مقايسه نتايج مدل شبيه سازي شده با
داده هاي تاريخي (historical data )
ب) كنترل وقايع به روش گرافيكي
به طور كلي نتيجه مراحل فوق ، اعتبار
بالاي مدل شبيه سازي ساخته شده را نشان مي دهد0به منظور به دست آوردن نتايج و
استفاده از آنها در حل مسائل مركز، مدل براي پنج سال ( 5000ساعت ) اجرا و نتايج
آماري از آن استخراج گرديد 0 شرط اوليه معتبر بودن نتايج به دست آمده، رسيدن مدل
به صورت پايدار است كه اين امر در ساعت هاي اوليه امكان پذير نيست0 پس از يكسرس
آزمايشات ملاحظه گرديد كه مدل پس از 2000 ساعت به حالت پايدار مي رسد 0
نتايج
نتايج شبيه سازي
فرايند توليد پايگاههاي اطلاعات بسيار متنوع و قابل انعطاف است0 اين نتايج را مي
توان به دو دسته تقسيم نمود0
الف) شبيه سازي وضع
موجود و به دست آوردن شاخص هاي عملياتي و استفاده از آنها در كنترل عمليات مركز
اين شاخص ها از
طريق شبيه سازي فرايند پيشنهادي و با توليد پايگاههاي اطلاعات در نظر گرفتن منابع
موجود امكان پذير مي گردد. گزارشات مربوط به اين بخش عبارتند از :
1- گزارش ورود نهاده ها0
ورود مدارك به فرايند براي پنج سال آينده درجدول 2ملاحظه
ميگردد.
جدول 3. گزارش ورود نهاده ها
|
توالي ورود |
تعداد ورود در هر روز |
وروديها |
|
|
5 سال 5 سال 5
سال |
60 60 60 |
گزارشهاي دولتي ايران چكيده پايان نامه هاي ايران جكيده پايان نامه هاي فارغ التحصيلان خارج از كشور |
فرايند A |
|
5 سال 5 سال 5
سال |
40 40 40 |
چكيده مقالات علمي و فني راهنماي سمينارهاي ايران |
فرايند B |
|
5 سال 5 سال |
40 40 |
چكيده تازهاي تحقيق در دانشگاها و مراكز تحقبقاتي ايران بانك اطلاعات محققين و متخصصين |
فرايند C |
در عمل ورود مدارك به
مركز احتمالي است 0 مقادير درون جدول 2 اميد رياضي توزيعهاي احتمالي ورود مدارك را
نشان ميدهد0
2- ميزان استفاده از منابع
مركز0منظور از منابع هر چيزي است كه در فرايند توليد پايگاههاي
اطلاعات مورد استفاده قرار ميگيرد0 به طور كلي منابع به دو دستهَ نيروي انساني و
تجهيزات تقسيم ميگردد0
ميزان استفاده از نيروي
انساني 0 اين منبع شامل كليهَ افرادي است كه درگير فرايند توليد پايگاههاي
اطلاعات هستند. در شكل 3 نيروي انساني در سطوح مختلف بر روي محور عمودي و درصد
استفاده از آنها در فرايند توليدپايگاههاي اطلاعات براي پنج سال آينده بر محور
افقي قرار گرفته است0
ميزان
استفاده از تجهيزات اين منبع شامل كليهامكانات شامل
كامپيوتر، دستگاه زيراكس و غيره است كه در فرايند توليد پايگاههاي اطلاعات مورد
استفاده قرار مي گيرد0 در شكل 3 تجهيزات مختلف بر محور عمودي و درصد استفاده از
آنها در فرايند توليد پايگاههاي اطلاعات براي پنج سال آينده بر محور افقي قرار
گرفته است.
شكل 3. ميزان استفاده از نيزوي
انساني در مدل شبيه سازي شده
شكل 4. ميزان استفاده از تجهيزات در
مدل شبيه سازي شده
شكل 5. ارزيابي مكانها در مدل شبيه
سازي شده
شكل 6 خروجيهاي سيستم در مدل شبيه
سازي شده
از طريق شكلهاي 3و4
ميزان استفاده از منابع مركز در يك افق برنامه ريزي پنج ساله محاسبه گرديده است0
3-ارزيابي
مكانها (locations)0 در شبيه سازي مكانها به فرايند توليد
پايگاههاي اطلاعات محلهاي رخ دادن وقايع (events) اطلاق مي شود0 براي مثال، انبار مدارك
اضافي، ميز صادره ها و ميز كارشناسان تهيه مدرك، همگي نمونه هايي از مكانها هستند0
در شكل 5 مكانها بر محور عمودي و درصد استفاده از آنها در فرايند توليد پايگاههاي
اطلاعات در يك افق برنامه ريزي پنج ساله بر محور افقي نشان داده شده است0
4- گزارش
خروجي 0 چنانچه ورود مدارك به مركز ، به صورت جدول 2 باشد واز منابع و مكانها
به ميزان نشان داده شده در شكلهاي 3 و4 و 5 استفاده شود ، نتيجه چاپ نشريات و
تكميل پايگاههاي اطلاعات خواهد بود 0ميزان وتوالي ايجاد
خروجيهاي مركز در شكل 6 نشان داده شده است 0
توضيح
اينكه : در شكل 6
فرايند A : مربوط به
" گزارشات دولتي ايران " ، " چكيده پايان نامه هاي ايران "
و"چكيده پايان نامه هاي فارغ التحصيلان ايراني خارج از كشور " است 0
فرايند B : مربوط به
" مقالات علمي – فني "
و" راهنماي سمينارهاي ايران " مي با شد 0
فرايند C : مربوط به
" چكيده تازه هاي تحقيق در دانشگاههاي و مراكز تحقيقاتي" و" محققين
ومتخصصين كشور " است 0
5 – تجزيه وتحليل بودجه0
بودجه مورد نياز براي ارتباط مستقيمي با ميزان فعاليتهاي
انجام شده دارد0 در برنامه شبيه سازي ، متغير هايي براي ميزان عملكرد قسمتهاي
مختلف در نظر گرفته شده و از روي آنها بودجه مركز به تفكيك بخشها ، تجهيزات مختلف
و تخصصهاي گوناگون محاسبه مي شود 0 ساختار كلي بودجه اي در جدول فرايند توليد
پايگاههاي اطلاعات 3 ملاحظه ميگردد0
جدول 3. ساختار كلي بودجه اي فرايند
توليد پايگاههاي اطلاعاتي
ب ) استفاده از مدل كامپيوتري
و نتايج دسته اول در تصميم گيري و ارزيابي گزينه ها
از
تلفيق نتايج بخش اول ، نتايج جديدي بدست مي ايد كه از لحاظ كار بردي ، بسيار با
اهميت هستند 0 پاره اي از اين نتايج- كه در مركز اطلاعات ومدارك علمي ايران مورد
استفاده قرار گرفته اند – به قرار زير است :
1-
تحليل و ارزيابي تفصيلي بخشها 0در شكل 7 عناصر
مختلف بخش نمايه سازي ، مورد بررسي قرار گرفته است 0 بر روي محور عمومي ، تعدا د
مدارك متوقف شده در هر قسمت ،وبر محور افقي زمان آورده شده است 0با نظري گذرا مي
توان دريافت كه ، ندير بخش نمايه سازي ( نمودار رديف اول سمت چپ ) داراي مشكل حادي
نيست وكار عادي خود را به راحتي دنبال مي كند ، در حالي كه كارشناس اين بخش (
نمودار رديف دوم سمت راست ) داراي حالت پايداري نيست و به مرور زمان تعداد مداركي
كه در اين قسمت متوقف ميشود ، بيشتر ميگردد0در نتيجه ، بايد براي رفع اين مشكل در
آينده ، تغييراتي پيشنهاد ومجدداً پيشنهاد ارائه شده شبيه سازي شود 0
شكل 7. ارزيابي تفصيلي
بخش نمايه سازي در مدل شبيه سازي شده
شكل 8. مقايسه كارشناسان
بخشهاي مختلف در مدل شبيه سازي شده
2-
مقايسه نيروهاي هم تراز در بخشهاي مختلف و اسستفاده از آن در برنامه ريزي
نيروي انساني 0 درشكل 8 ميزان استفاده از نيروهاي كارشناسي در سه بخش خدمات
كتابخانه اي ، نمايه سازي و توليد مواد ديداري و شنيداري نشان داده شده است.
واضح است كه با فرايند
پيشنهاد شده و تركيب نيروي انساني موجود، از كارشناس نمايه سازي بيش از حد استفاده
شده و اين در حالي است كه اوقات خالي كارشناس خدمات كتابخانه اي نسبتاً زياد است 0
با توجه به اين نمودار ، در صورت امكان، مي توان به انتقال كارشناس در بخشهاي
مختلف و يا تفويض بعضي از كارها به
ديگر كارشناسان اقدام نمود0
3-
مقايسه بهره وري تجهيزات مختلف و استفاده از آن در رسيدن به يك استقرار
مناسب 0 در شكل 9 ميزان استفاده از كامپيوتر
در چهار بخش تهيهَ مدرك ، مدير مسوَول ، نمايه سازي و ورود- خروج اطلاعات ملاحظه
مي شود.
شكل 9. مقايسه بهره وري
تجهيزات مختلف در مدل شبيه سازي شده
به راحتي مي توان دريافت كه ، بخشهاي ورود
– خروج اطلاعات ، تهيهَ مدرك مدير مسوَول ، و نمايه سازي بيشترين استفاده را از
كامپيوتر هايشان به عمل مي آورند و احتمالاً بايد تغييراتي در تخصيص كامپيوتر به
بخشها اعمال نمود 0
تشخيص بخشهاي كارا و غير
كارا و تعيين دلايل غير كارا بودن آنها و رسيدن به ساختارهاي پيشنهادي جديد ،
تدوين يك سيستم مستند براي تشويق كاركنان و تدوين يك سيستم مستند براي تخصيص بودجه
از ديگر نتايجي است كه در اين بخش به دست آمده است كه شرح آنهامقاله را به دراز مي
كشاند 0
پس از بدست آوردن گزارشات
مستقيم و تشكيل گزارشهاي تطبيقي براي رسيدن به يك وضعيت بهتر ، يا رفع يك مشكل ،
در ورودي هاي مدل فرايند توليد پايگاههاي اطلاعات (ظرفيتهاي ، نيروي انساني و
غيره) تغييرات لازم ، اعمال شده و بدين وسيله تصميمات جديد اتخاذ مي شود و مجدداً
تصميمات جديد را ارزيابي مي كنيم 0 اين فرايندها رسيدن به وضعيت مطلوب مركز ،
ادامه يافته و با استفاده از آن ، نتايج زير قابل حصول است:
1-
طراحي گردش شغلي نيروي انساني
2-
ارزيابي سرمايه گزاري هاي جديد
3-
بالانس و توازن استفاده از نيروها و تجهيزات
4-
ارزيابي تكنولوژيهاي جديد در زمينهَ پايگاههاي
اطلاعات
5-
ارزيابي تغييرات و اصلاح فرايند ها
6-
ارزيابي نتايج تجديد نظر در ساختار سازماني
7-
ارزيابي نتايج تجديد نظر در تعداد و تركيب نيروي
انساني
8-
ارزيابي برنامه هاي آموزش نيروي انساني
9-
پيش بيني تاَثيرات فرايندهاي جديد بر سازمان
علاوه بر نتايج فوق ، شبيه سازي مي تواند
، در زمينه طراحي شبكه هاي اطلاع رساني ملي ، ارزيابي خدمات يك مركز اطلاع رساني
مورد استفاده قرار گيرد0
1- Service
Model User’s guide, Promodel Corporation. (1995)
2- Harrel,
C. R. and Bateman, R. E. System Improvement using Simulation, Promodel
Corporation (1995)
3- Pidd,
M. Computer Modeling in management Science, Wiley (1984)
4- Stahl,
Ingolf, Introduction to Simulation with GPSS, Prentice Hall. (1990)
5- Taha,
Hamdy, Operations Research, Macmillan (1976)
6- Watson,
H. G. and G. H. Blackstone, Computer Simulation, Wiley (1989)