پژوهشگاه اطلاعات و مدارك علمي ايران

   


 

پايگاه‌ اطلاعات‌ پايان‌نامه‌هاي‌ خارج‌ از كشور (دكترا و كارشناسي‌ ارشد)

 

 

تاريخچه‌ و سابقه‌ :
جمع‌آوري‌ و آرشيو يك‌ نسخه‌ از پايان‌نامه‌هاي‌ فارغ‌التحصيلان‌ خارج‌ از كشور ، به‌ سالهاي‌ نخست‌ تاسيس‌ مركز در حدودسالهاي‌ 1349-1350 ، باز مي‌گردد. طي‌ دوره‌ زماني‌ 1349-1362 عملا پيگيري‌ جدي‌ در زمينه‌ اعزام‌ فارغ‌التحصيلان‌ به‌ارائه‌ يك‌ نسخه‌ از پايان‌نامه‌ ، به‌ انجام‌ نرسيده‌ و مدارك‌ بصورت‌ پراكنده‌ و رشدي‌ ناچيز دريافت‌ مي‌شد. در سال‌ 1362 باهماهنگي‌ ، اداره‌ كل‌ امور فارغ‌التحصيلان‌ ، گردآوري‌ پايان‌نامه‌ها ، جدي‌تر شده‌ و روند صعودي‌ يافت‌. سازماندهي‌ اطلاعات‌نيز بدينشكل‌ بود كه‌ اطلاعات‌ كتابشناختي‌ پايان‌نامه‌هاي‌ خارج‌ از كشور را روي‌ فيش‌ درج‌ نموده‌ و به‌ هر پايان‌نامه‌ يك ‌موضوع‌ داده‌ مي‌شد. در سال‌ 1362 نخستين‌ مجلد از مجموعه‌ اطلاعات‌ پايان‌نامه‌هاي‌ فارغ‌التحصيلان‌ خارج‌ از كشور
،تحت‌ عنوان‌ فهرست‌ پايان‌نامه‌هاي‌ فارغ‌التحصيلان‌ ايراني‌ خارج‌ از كشور 1292-1349 (انگليسي‌ ، آلماني‌ ، فرانسه‌) منتشر شد . مجلد دوم‌ نيز در مهرماه‌ 1363 كه‌ حاوي‌ اطلاعات‌ پايان‌نامه‌هاي‌ مقطع‌ 1350-1354 بود ، انتشار يافت‌.اطلاعات‌ اين‌ فهرستها شامل‌ 9 عنصر از اطلاعات‌ كتابشناختي‌ بود : شماره‌ ترتيب‌ ، نام‌ و نام‌ خانوادگي‌ مؤلف‌، عنوان‌، درجه‌، رشته‌، محل‌ تحصيل‌: شهر/ كشور ، دانشگاه‌ / دانشكده‌، سال‌ فارغ‌التحصيلي‌ ، تعداد صفحه‌.

آخرين‌ مجلد از اين‌ سري‌ ، در سال‌ 1366 ، كه‌ اطلاعات‌ پايان‌نامه‌هاي‌ فارغ‌التحصيلان‌ سالهاي‌ 1362-63 ، را دربرداشت‌ ،منتشر شد. در سال‌ 1368 ، كليه‌ اطلاعات‌ موجود بر روي‌ فيش‌ها و كاربرگه‌ها به‌ كامپيوتر منتقل‌ گرديد و تغييراتي‌ دركاربرگه‌ها و شيوه‌ ورود اطلاعات‌ كتابشناختي‌ مدارك‌ ايجاد شد. چكيده‌ پايان‌نامه‌ها نيز همراه‌ اطلاعات‌ كتابشناختي‌ واردسيستم‌ گرديد. در صورتيكه‌ متن‌ فاقد چكيده‌ بود ، چكيده‌اي‌ در حدود 100 كلمه‌اي‌ از متن‌ تهيه‌ و در پايگاه‌ ذخيره‌ مي‌شد. ايجاد تغييرات‌ در شيوه‌ كار و نيز تداوم‌ ارسال‌ پايان‌نامه‌ها كه‌ انباشتگي‌ آنها را موجب‌ مي‌گرديد ، سرعت‌ كار سازماندهي‌ را كه‌نياز به‌ تسلط به‌ يكي‌ از سه‌ زبان‌، فرانسه‌، انگليسي‌ و آلماني‌ داشت‌ ، كم‌ كرد. در هر حال‌ امر سازماندهي‌ متوقف‌ نگرديد. درسال‌ 1372، تغييراتي‌ مجدد در كاربرگه‌ سازماندهي‌ اطلاعات‌ ايجاد شد و بالطبع براساس‌ آن‌ فيلدهاي‌ برنامه‌ كامپيوتري‌ نيزدستخوش‌ تغييراتي‌ شد. اين‌ اقدامات‌ ضرورت‌ يكنواخت‌ نمودن‌ فرمت‌ خروجي‌ اطلاعات‌ را ايجاب‌ مي‌كرد. براين‌ اساس‌در سال‌ 1373 تعداد 900 ركورد از اطلاعاتي‌ كه‌ به‌ شيوه‌ قبل‌ وارد سيستم‌ شده‌ بود ، با فرمت‌ جديد يكنواخت‌ و براي‌ چاپ‌ آماده‌گرديد.
اولين‌ شماره‌ نشريه‌ اين‌ پايگاه‌ اطلاعاتي‌ تحت‌ عنوان‌ چكيده‌ پايان‌نامه‌هاي‌ فارغ‌التحصيلان‌ ايراني‌ خارج‌ از كشورپ در بهار سال‌ 1374 ، بصورت‌ فصلنامه‌ انتشار يافت‌
 .

اهداف‌ :

سازماندهي‌ اطلاعات‌ پايان‌نامه‌هاي‌ فارغ‌التحصيلان‌ ايراني‌ خارج‌ از كشور به‌ منظور دستيابي‌ محققان‌ و پژوهشگران‌ به‌اطلاعات‌ اينگونه‌ مدارك‌ كه‌ در برگيرنده‌ پژوهشهاي‌ دانشجويان‌ ايراني‌ در كشورهاي‌ مختلف‌ است‌ . در سطح‌ ملي‌ نيز اين‌پايگاه‌ اطلاعاتي‌  كه‌ مستندات‌ مدارك‌ را نيز در دسترس‌ قرار مي‌دهد ، مي‌تواند به‌ عنوان‌ يك‌ گنجينه‌ علمي‌ و حاصل‌ اندوخته‌هاي‌ علمي‌ متخصصين‌ ايراني‌ به‌ شمار آيد.

برونداد پايگاه‌: 

- ارائه‌ اطلاعات‌ از طريق پايگاههاي اطلاعاتي: ديسك نوري, شبكه صبا و اينترنت

http://www3.irandoc.ac.ir

- انتشار فصلنامه‌ چكيده‌ پايان‌نامه‌هاي‌ فارغ‌التحصيلان‌ ايراني‌ خارج‌ از كشور .

پوشش‌ زماني‌ اطلاعات‌ و تعداد ركوردها :

اطلاعات‌ اين‌ پايگاه‌ ، كليه‌ پايان‌نامه‌هاي‌ فارغ‌التحصيلان‌ ايراني‌ خارج‌ از كشور را كه‌ از سال‌ 1913 ميلادي‌ به‌ بعدفارغ‌التحصيل‌ شده‌ و هنگام‌ ارزشيابي‌ مدارك‌ يك‌ نسخه‌ از پايان‌نامه‌ را جهت‌ ارسال‌ به‌ مركز اطلاعات‌ و مدارك‌ علمي‌ ايران‌ ،تحويل‌ اداره‌ كل‌ فارغ‌التحصيلان‌ وزارت‌ فرهنگ‌ و آموزش‌ عالي‌ نموده‌ باشند ، مي‌شود. در حال‌ حاضر 9814 ركورد در اين‌پايگاه‌ ذخيره‌ گرديده‌ و تعداد فراواني‌ از مدارك‌ نيز در شرف‌ سازماندهي‌ و ورود  به‌ سيستم‌ مي‌باشد. در حال‌ حاضر ميزان‌ افزايش‌ اطلاعات‌ اين‌ پايگاه‌ تا سال 1374 سالانه‌ در حدود 1800-2000 ركورد بوده است‌ كه به دليل تعداد متغير فارغ التحصيلاني كه به كشور باز مي گردند رقم مذكور نيز متغير است. به طوريكه طي 5 سال اخير ركوردهاي اين پايگاه اطلاعاتي ثابت مانده است.

منابع‌ و شيوه‌ جمع‌آوري‌ اطلاعات‌ :

اطلاعات‌ اين‌ پايگاه‌ از طريق‌ اداره‌ كل‌ فارغ‌التحصيلان‌ خارج‌ از كشور تامين‌ مي‌گردد. فارغ‌التحصيلان‌ خارج‌ از كشور درمقطع‌ كارشناسي‌ ارشد و دكترا ، هنگام‌ ارزشيابي‌ مدارك‌ خود ، موظفند يك‌ نسخه‌ از پايان‌نامه‌ خود را تحويل‌ اين‌ اداره‌بنمايند. پايان‌نامه‌هاي‌ جمع‌آوري‌ شده‌ در طي‌ دوره‌ زماني‌ 3-5 ماهه‌ ارزشيابي‌ ، بطور يكجا ، تحويل‌ مركز اطلاعات‌ و مدارك‌علمي‌ مي‌گردد.

جهت‌ ايجاد تسهيلاتي‌ در زمينه‌ آماده‌سازي‌ و سازماندهي‌ اطلاعات‌ پايان‌نامه‌ها اواخر سال‌ 1373، دستورالعملي‌ همراه‌كاربرگه‌ توسط مركز اطلاعات‌ و مدارك‌ علمي‌ تهيه‌ و به‌ اداره‌ كل‌ فارغ‌التحصيلان‌ ارسال‌ گرديد تا فارغ‌التحصيلان‌ به‌ جاي‌ تهيه‌مشخصات‌ و چكيده‌ فارسي‌ از مدارك‌ خود ، با توجه‌ به‌ دستورالعمل‌ اطلاعات‌ پايان‌نامه‌ را روي‌ كاربرگه‌ درجه‌ نمايند. تاكنون‌در اين‌ مورد اقدام‌ عملي‌ مشاهده‌ نشده‌ است‌.

آماده‌سازي‌ و گردشكار اطلاعات‌:

پايان‌نامه‌هاي‌ تحويل‌ شده‌ از سوي‌ اداره‌ كل‌ فارغ‌التحصيلان‌ وزارت‌ فرهنگ‌ و آموزش‌ عالي‌ ، پس‌ از ثبت‌ اطلاعات‌ ورود ،تاريخ‌ و مهمور شدن‌ در بخش تهيه‌ مدارك‌ مديريت اسناد واطلاعات ، جهت‌ سازماندهي‌ و نمايه‌سازي‌ به‌ بخش نمايه سازي ارسال‌ مي‌شود. پس‌ ازسازماندهي‌ پايان‌نامه‌ها ، كاربرگه‌ها جهت‌ ورود اطلاعات‌ به‌ واحد خدمات‌ ماشيني‌ تحويل‌ و از كليه‌ركوردها متن‌ چاپي‌ تهيه‌ مي‌گردد. ركوردهاي‌ چاپ‌ شده‌ پس‌ از اصلاح‌ و ويرايش‌ توسط نمايه‌سازان‌ ، در پايگاه‌ ذخيره‌ مي‌گردد.

سازماندهي‌ اطلاعات‌ :

اطلاعات‌ پايان‌نامه‌ها بر اساس‌ طبقه‌بندي‌ يونسكو از رشته‌هاي‌ علوم‌ ، شامل‌ : پزشكي‌ ، فني‌ و مهندسي‌ ، علوم‌ پايه‌ ، كشاورزي‌، علوم‌ انساني‌ و هنر ، سازماندهي‌ مي‌شود. چون‌ پايان‌نامه‌هاي‌ فارغ‌التحصيلان‌ از كشورهاي‌ مختلف‌ و زبان‌هاي‌ گوناگون‌ است‌، لذا در سازماندهي‌ پايان‌نامه‌ها ، سه‌ زبان‌ انگليسي‌ ، فرانسوي‌ ، آلماني‌ ، به‌ عنوان‌ زبانهاي‌ اصلي‌ قلمداد شده‌ و پايان‌نامه‌هائي‌كه‌ به‌ اين‌ سه‌ زبان‌ باشد ، چكيده‌نويسي و  نمايه‌سازي‌ مي‌شود ، در غير اينصورت‌ ، صرفا اطلاعات‌ كتابشناختي‌ پايان‌نامه‌هاي‌ساير زبانها ، استخراج‌ و در كاربرگه‌ درج‌ مي‌گردد. اطلاعات‌ هر رشته‌ بر اساس‌ زبان‌ طبقه‌بندي‌ مي‌گردد. سه‌ گروه‌ ازنمايه‌سازان‌ ، شاغل‌ يا غيرشاغل‌ در مركز ، متولي‌ سازماندهي‌ و نمايه‌سازي‌ مدارك‌ زبانهاي‌ سه‌گانه‌ انگليسي‌, فرانسه‌ و آلماني‌هستند.

نمايه‌سازي‌ پايان‌نامه‌ها براساس‌ منابع‌ ذيل‌ انجام‌ مي‌پذيرد :

زبان‌: انگليسي‌ و فرانسه‌ :

1- MESH . Medical Subject Heading.
2- Engineering Index.
3-SPINES , Thesaurus : A controlled and stractured vocabulary for information processing in the field of science andtechnology for development.
4- ERIC : Thesaurus of Eric Descriptors.
5- Unesco Thesaurus : A stractured list of descriptors for indexing and retrieving literature in the fied of education ,science , social sciences , culture and communication.
6- UNESCO: IBE [International Bureau of Education] Education Thesaurus ; A list of terms for indexing and retrievingdocuments and data in the field of education - with french and english equivalents.
7 - Fur wirstchaftliche und soziale entwicklung.( زبان‌ آلماني‌ )

بر اين‌ اساس‌ در نمايه‌سازي‌ پايان‌نامه‌هاي‌ فارغ‌التحصيلان‌ خارج‌ ، زبان‌ كنترل‌ شده‌ حاكميت‌ دارد. با توجه‌ به‌ اينكه‌ اكثرپايان‌نامه‌هائي‌ كه‌ در حال‌ حاضر و يا چند سال‌ اخير دريافت‌ گرديده‌ ، داراي‌ چكيده‌ هستند ، به‌ منظور سرعت‌ بخشيدن‌ به‌ كارسازماندهي‌ ، يك‌ نسخه‌ از تصوير چكيده‌ پايان‌نامه‌ ضميمه‌ كاربرگه‌ شده‌ و در پايگاه‌ ذخيره‌ مي‌شود . در غير اينصورت‌ ازدرون‌ متن‌ چكيده‌ راهنما تهيه‌ مي‌گردد. چكيده‌ و كليدواژه‌هاي‌ انگليسي‌ جهت‌ ويرايش‌ و كنترل‌ اغلاط املائي‌ به‌ محيط نرم‌افزار Word perfect ، منتقل‌ مي‌گردد واصلاحات‌ لازم‌ به‌ عمل‌ مي‌آيد.

 (جستجو در پايگاه)

بازگشت