|
|
||||||||||||||
|
||||||||||||||
|
| ||||||||||||||||
تاريخچه و سابقه :
سابقه جمعآوري متمركز اطلاعات مربوط به
درياي خزر و مناطق مرتبط به آناستانهاي گيلان و مازندران به سالهاي نخست
دهه 50 باز ميگردد. بين سالهاي1350-1354 بنا به درخواست دانشگاه تهران
،گردآوري اسناد ، مدارك و اطلاعات مربوط به درياي خزر توسط مركز اسناد و
مدارك علمي ، آغاز گرديد. اطلاعاتجمعآوري شده ، بصورت نشريهاي كه شش
ماه يكبار منتشر ميشد ، تحت عنوان
مقاله
نامه زيست شناسي در اختيارمحققان قرار ميگرفت ، حاوي اطلاعات كتابشناختي
مدارك غيرفارسي
و چكيده آنها بود.
طي مكاتباتي كه با كتابخانههاي خارج از كشور به عمل آمد ، تعداد محدودي
مدرك كه اطلاعات مربوط به درياي خزر درآنها درج شده بود ، شناسائي گرديد و
با دريافت اطلاعات مذكور ، در يك مجموعه تحت عنوان
گزيده مقالات زيستشناسي درياي خرر
، در سال 1354 ، در سطح محدود تكثير و توزيع گرديد.
در اسفندماه سال 1369 ،
دانشگاه گيلان
، موضوع طراحي پايگاه اطلاعات درياي خزر را ، به مركز اطلاعات و مداركعلمي
، پيشنهاد نمود ، تا بصورت طرح مشترك بين دو
سازمان ، به اجرا گذارده شود . با تصويب
طرح
در
شهريور سال 1370گردآوري اطلاعات و مدارك آغاز گرديد . از نيمه دوم سال1370تا
مهر ماه سال1373،4000 مدرك ، جمعآوري ، تكثير واطلاعات آنها بر روي كاربرگه
منتقل و در پايگاه كامپيوتري ذخيره گرديد.
در سال 1372 با مطالعه انجام شده پيرامون بانكهاي اطلاعاتي خارجي و
پايگاههاي اطلاعاتي گوناگون آنها از طريقخط پيوسته (On-line)سازمان پژوهشهاي علمي و صنعتي ايران ، مشخص گرديد كه در 73 پايگاه
اطلاعاتي ، ركوردهائي كهاطلاعات خزر را دربر دارد ، موجود است .
اطلاعات مذكور كه جمعا8000 ركورد بود ، خريداري و پس از انجام
عملياتيكنواخت سازي فرمت آنها بر روي كاربرگه و حذف تكراريها، در بخش خارجي پايگاه اطلاعات
خزر ذخيره گرديد.
در زمستان سال 1372 ، تعداد 1000 ركورد از اطلاعات اين پايگاه در اولين
شماره
فصلنامه
اطلاعات خزر
انتشار يافت ،انتشار اين فصلنامه همچنان ادامه دارد.
ويژگي خاص اين پايگاه منحصر به فرد بودن آن در سطح كشورهاي حوزه خزر است و
اطلاعات آن از نظر پوشش در سطح جهان بي نظير است.
اهداف
:
جمعآوري ، تكثير ، سازماندهي ، ذخيره و اشاعه اطلاعات مربوط به درياي خزر و
استانهاي گيلان و مازندران به منظور :
-
ايجاد تمركز و سهولت دسترسي به اطلاعات علمي درباره يكي از مهمترين مناطق
زيستي كشور .
-
ايجاد زمينه مناسب جهت مطالعه جدي پيرامون مسائل زيستي و طبيعي درياي خزر
و متغيرهائي كه بر اين منبع حياتيكشور ، تاثير ميگذارند.
-
بهرهبرداري مشترك كشورهاي همسايه از درياي خزر ، موجب حساسيت بيشتر اين
منطقه حياتي گرديده و تمركزاطلاعات را جهت تصميمگيري و اقدامات مقتضي ،
ايجاب مينمايد .
برونداد پايگاه
:
-
ارائه اطلاعات
از طريق پايگاههاي
اطلاعاتي:شبكه صبا واينترنت
-
فصلنامه اطلاعات خزر
كه حاوي ركوردهاي داخلي و خارجي جمعآوري شده درباره درياي خزر است. اطلاعات شماره هاي 1 تا
4 فصلنامه مربوط به داخل كشور, اطلاعات شماره هاي 5 تا 10 مربوط به خارج از كشور
(به زبان انگليسي و فرانسوي) و اطلاعات شماره هاي 11, 12, 13 ويژه ركوردهاي دريافتي
از «انستيتو مسائل آب» روسيه است.
پوشش زماني اطلاعات و تعداد ركورد:
جمعآوري اطلاعات و مدارك مربوط به درياي خزر به زمان خاصي محدود نگرديده
و اطلاعات مربوط به هر دوره و زماني كهباشد ، در اين پايگاه ذخيره ميگردد.
هماكنون 12727
ركورد اعم از داخلي و خارجي در پايگاه ذخيره شده است و پيش بيني شده است
ساليانه ، معادل 3000ركورد ، افزايش يابد . اما عملا از سال 1376 اين امر به دليل بار مالي
سنگين, گردآوري اين حجم اطلاعات محقق نشد. در عين حال مركز با ايجاد ارتباط با
مراكز علمي داخل روسيه, اقدام به انتقال اطلاعات كتابشناختي مدارك به داخل كشور و
ترجمه آنها نمود. از جمله 2727 ركورد اطلاعات از «انستيتو مسائل آب» روسيه دريافت,
و از روسي به فارسي ترجمه و در پايگاه اطلاعاتي ذخيره شد. در سال 1376 كتاب
«كتابشاسي و چكيده آثار درياي خزر» مورد توجه قرار گرفت و از روسب به فارسي ترجمه
شد. اطلاعات اين اثر حاوي 3789 ركورد است.
منابع و شيوه جمعآوري اطلاعات
:
اطلاعات داخلي اين پايگاه از طريق مراجعه مستقيم به كتابخانه ها و مراكز اسناد و مجموعههاي مختلف ، كه
امكان وجود هرگونه مدركي درباره درياي خزر ، وجود داشته باشد ، تامين
ميگردد. پس از شناسائي مدارك و اسناد و استخراج اطلاعات كلياز آنها ، در
زمينه تهيه يك نسخه كپي از مدرك در هر حجم و اندازهاي كه باشد ، اقدام
ميگردد. نسخه تهيه شده پس ازآمادهسازي جهت استخراج اطلاعات كتابشناختي ،
نمايهسازي و چكيدهنويسي به مسئول پايگاه تحويل ميگردد.
مراجعه مستقيم به مراكز و كتابخانهها در مقايسه با سالهاي قبل از 1373 ،
كمتر و محدودتر گرديده و اقداماتي به عملآمده است تا خريد مدارك و توجيه
مراكز و سازمانهاي توليد كننده اطلاعات مربوط به درياي خزر و استانهاي
مازندران وگيلان ، جهت ارسال مدارك و اطلاعات به مركز ، نيز جهت سرعت
بخشيدن و گسترش مرجعآوري مدارك ، مورد توجه قرارگيرد. اطلاعاتي كه مراكز و
سازمانهاي توليد كننده اطلاعات ارسال مينمايند ، با توجه به روزآمد بودن
آنها ، از اهميت بيشتريبرخوردار بوده و تاكيد بيشتري بر روي اينگونه مدارك
وجود دارد .
منابع جمعآوري اطلاعات اين پايگاه از نظر نوع ، بسيار متنوع است ، مجلات
، كتب ، مجموعه مقالات ، گزارشات ، نقشهها ،از آن جملهاند.
اطلاعات خارجي درياي خزر كماكان متكي بر جستجوي پيوسته
(On-line)
بوده و در دوره زماني ، بنا به تشخيص مسئولپايگاه ، تكرار شده و
اطلاعات مورد نظر خريداري و به پايگاه منتقل ميگردد.
لازم به ذكر است كه در حوزه اطلاعات داخلي ، بخش ادبيات از مجموعه
مداركي كه درباره درياي خزر و استانهاي مازندرانو گيلان ، جمعآوري ميگردد
، مستثني گرديده است ، اما در اطلاعات خارجي درياي خزر كليه موضوعات از
جمله ادبياتنيز ، در پايگاه ذخيره ميگردد.
آمادهسازي و گردشكار اطلاعات و مدارك
:
-
اطلاعات داخلي خزر
:
مدارك و اطلاعاتي كه خارج از مجاري اداري مركز و با تكيه بر مراجعه مستقيم
به كتابخانهها ، آرشيوها و مراكز اسناد ،جمعآوري ميگردد.
اين گونه مدارك پس از شناسائي و استخراج اطلاعات كتابشناختي آنها بر روي
كارت : در زمينه تهيه نسخه از روي مدركاصلي اقدام ميگردد. نسخه تهيه
شده صحافي و پس از انجام امور نمايهسازي و
كنترلهاي لازم، جهت ارسال به دانشگاهگيلان آماده
ميشود.(7)
كارت حاوي اطلاعات كتابشناختي
كه جهت ممانعت از تكراري بودن مدارك مورد استفاده
قرار مي گيرد
نيز به كاربرگه اصلي پايگاه
الصاق و با توجه به فيلدهاي روي كاربرگه، انتقال اطلاعات
صورت ميگيرد.
كاربرگهها به ضميمه چكيده تهيه شده
در اصل
مدرك ، جهت ورود اطلاعات به واحد خدمات ماشيني ارسال ميگردد. واحد
خدماتماشيني ليست چاپي از كليه فيلدهاي هر ركورد ، تهيه و جهت اصلاح و
كنترل به مسئول پايگاه عودت ميدهد .
مدارك و اطلاعاتي كه از طريق واحد تهيه مدارك تهيه و وارد سيستم ميگردد.
اين مدارك پس از دريافت ، اطلاعاتمربوط به
نويسنده (سازمان),
عنوان ، ناشر و تاريخ
انتشار
آنها در فايل دريافت اطلاعات خزر
وارد شده و با درج تاريخ و مهر ، به مسئول پايگاهتحويل ميشود.
معمولا اينگونه اطلاعات و مدارك از طريق مكاتبه با مراكز تحقيقاتي ، آموزشي
و دستگاههاي اجرائي استانهاي گيلان ومازندران ، دريافت ميگردد.
-
اطلاعات خارجي خزر
:
با توجه به اينكه اين اطلاعات از طريق سيستم خطر پيوسته (On-line) دريافت ميگردد ، مستقيما در سيستم كامپيوتري ذخيرهو به
تدريچ مطابق فرمت پايگاه استاندارد ميگردد.
نمايهسازي و سازماندهي
:
نمايهسازي مدارك داخلي درياي خزر با توجه به چكيده و متن مدرك ، انجام
ميپذيرد. روش نمايه سازيهمارا و تواما
از زبان طبيعي مدرك و زبان كنترل شده ، استفاده ميگردد. منابع عمده
جهت استاندارد كردن توصيفگرها ،فرهنگهاي موضوعي و تخصصي و فهرست توصيفگرهاي
پذيرفته شده در مركز است.
در زمينه سازماندهي مدارك خارجي درياي خزر ، با توجه به اينكه كليه ركوردها از پايگاههاي اطلاعاتي
خارجي ، تهيه شدهاست و از قبل
داراي توصيفگر ، به دو زبان فارسي و انگليسي هستند، لذا تنها ، استاندارد كردن عناصر اطلاعاتي
هرركورد مطابق فرمت ورود اطلاعات پايگاه و تعيين كد موضوعي براي هر ركورد ،
توسط مسئولين پايگاه ، انجام ميپذيرد.
اطلاعات خارجي درياي خزر به 15 زبان دنيا است و داراي چكيده ميباشند ، اما
مدارك اصلي اين اطلاعات در حال حاضردر دسترس مركز اطلاعات و مدارك علمي
نيست .
(جستجو در پايگاه)
|
